Theo dữ liệu được công bố ngày 14 tháng 7 năm 2026 trên Euronews, công dân từ các quốc gia ngoài Liên minh Châu Âu (EU) đang phải đối mặt với vô vàn khó khăn khi tìm kiếm công việc ổn định và lâu dài tại khu vực này. Số liệu thống kê của Eurostat trong thập kỷ qua chỉ ra rằng, trong nhóm công dân từ các quốc gia thứ ba ở độ tuổi từ 20 đến 64, tỷ lệ người lao động làm việc theo hợp đồng tạm thời và bán thời gian vẫn ở mức cao nhất so với cả người bản xứ lẫn công dân từ các nước EU khác.
Rào cản cấu trúc là nguyên nhân cốt lõi
Các chuyên gia nhận định xu hướng này bắt nguồn từ một loạt các trở ngại mà người nhập cư gặp phải trong quá trình tìm việc. Bà Joanna Hofman, Giám đốc Nghiên cứu và Đánh giá về Việc làm, Phúc lợi Xã hội và Kỹ năng tại công ty nghiên cứu Ipsos, lưu ý rằng công dân các nước thứ ba thường đối diện với:
- Rào cản ngôn ngữ;
- Thủ tục không công nhận bằng cấp và trình độ chuyên môn nước ngoài;
- Thiếu hụt mạng lưới chuyên môn và các mối quan hệ hữu ích;
- Sự phân biệt đối xử trực tiếp hoặc gián tiếp trong tuyển dụng;
- Các hạn chế do tình trạng cư trú hoặc thị thực quy định.
Hệ quả là những người mới gia nhập thị trường lao động buộc phải chấp nhận các hình thức làm việc thiếu ổn định hơn. Mặc dù một bộ phận người nhập cư chủ động chọn công việc thời vụ hoặc ngắn hạn (ví dụ như dự định về nước hoặc theo sở thích cá nhân), các chuyên gia nhấn mạnh rằng chính rào cản cấu trúc mới là yếu tố then chốt lý giải cho sự chênh lệch thống kê này.
Khoảng cách giới và đặc thù của các lĩnh vực kinh tế
Báo cáo cũng nhấn mạnh sự mất cân bằng giới tính rõ rệt: ở mọi nhóm quốc tịch, phụ nữ thường làm việc theo hợp đồng tạm thời và bán thời gian nhiều hơn so với nam giới. Sự khác biệt này thể hiện rõ nét nhất tại Ý, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha.
Nguyên nhân của hiện trạng này bao gồm cả yếu tố xã hội lẫn kinh tế. Phụ nữ vẫn thường phải gánh vác việc nhà và chăm sóc con cái hoặc người thân song song với công việc có trả lương, điều này buộc họ phải tìm kiếm các hình thức làm việc linh hoạt hơn. Ngoài ra, họ cũng chiếm tỷ lệ không cân đối trong các lĩnh vực như y tế, chăm sóc xã hội, giáo dục và dịch vụ lưu trú - ăn uống, nơi mà hợp đồng tạm thời vốn là một thực trạng phổ biến của ngành.
Đặc điểm khu vực tại các quốc gia EU
Dữ liệu của Eurostat cho thấy sự khác biệt đáng kể giữa các quốc gia thành viên:
- Việc làm tạm thời: Trong giai đoạn 2015-2025, tỷ lệ người lao động từ các nước ngoài EU làm việc theo hợp đồng tạm thời cao nhất được ghi nhận tại Síp, Hà Lan và Ba Lan (trên 40%).
- Việc làm bán thời gian: Năm 2025, khoảng 22% công dân các nước thứ ba làm việc bán thời gian (so với 17% ở người bản xứ và 20% ở công dân EU làm việc tại một quốc gia khác trong khối). Hà Lan là quốc gia có khoảng cách lớn nhất về chỉ số này giữa các nhóm đối tượng, tiếp theo là Phần Lan và Pháp.
Tự doanh: Khả năng tiếp cận nguồn lực và các rào cản hành chính
Tỷ lệ tự kinh doanh cũng cho thấy một sự phân cấp rõ rệt. Vào năm 2025, tỷ lệ này cao nhất ở công dân sở tại EU (13,5%), tiếp theo là công dân EU làm việc tại các nước thành viên khác (10,9%) và cuối cùng là công dân các nước thứ ba (10,1%).
Các chuyên gia giải thích rằng người dân địa phương nắm rõ hơn về hệ thống pháp luật, thuế và các quy định, đồng thời có khả năng tiếp cận vốn cũng như các mối quan hệ chuyên môn rộng rãi hơn. Bên cạnh đó, công dân các nước thứ ba thường gặp thêm các hạn chế về pháp lý hoặc thị thực, khiến việc khởi nghiệp trở nên khó khăn hơn. Hy Lạp và Ý ghi nhận tỷ lệ tự doanh kỷ lục ở người bản xứ, trong khi Croatia và Bồ Đào Nha dẫn đầu về tỷ lệ này ở công dân các nước EU khác. Đáng chú ý, ở tất cả các nhóm, tỷ lệ nam giới tự doanh luôn cao hơn so với nữ giới.
Động lực tích cực trong quá trình hội nhập
Bất chấp khoảng cách vẫn còn tồn tại, bài viết ghi nhận một xu hướng đầy triển vọng: tỷ lệ công dân nước thứ ba làm công việc tạm thời hoặc bán thời gian đã giảm dần trong những năm gần đây, đạt mức thấp nhất trong thập kỷ qua vào năm 2025. Điều này có thể cho thấy quá trình hội nhập và sự thích ứng trong chính sách di trú và lao động của các quốc gia EU đang dần được cải thiện, dù tốc độ còn chậm.
Kết luận
Việc đưa người nhập cư hội nhập vào thị trường lao động EU vẫn là một quy trình phức tạp và đa diện. Để thu hẹp khoảng cách về chất lượng việc làm giữa người dân địa phương và công dân các nước thứ ba, không chỉ cần thời gian mà còn cần những chính sách mục tiêu ở cấp quốc gia: đơn giản hóa thủ tục công nhận bằng cấp, chống phân biệt đối xử trong tuyển dụng và đảm bảo quyền tiếp cận bình đẳng các nguồn lực tài chính cũng như thông tin để kinh doanh.
