Cá voi giao tiếp với nhau như thế nào? Làm thế nào để bảo vệ những tuyến di cư của chúng đi qua vùng biển của nhiều quốc gia khác nhau? Làm thế nào các quan sát khoa học có thể giúp ngăn ngừa va chạm giữa động vật và tàu thuyền? Những câu hỏi này nằm trong chương trình nghị sự của Hội nghị Quốc tế lần thứ 26 về sinh học thú biển — SMM2026, diễn ra ngày 19–23 tháng Mười tại San Juan, Puerto Rico. Chủ đề gắn kết của hội nghị là One Ocean, One Future: «Một đại dương — một tương lai».
Hiệp hội Nghiên cứu Thú biển lần đầu tiên tổ chức hội nghị hai năm một lần của mình tại Mỹ Latinh. Trọng tâm của cuộc gặp gỡ là mối liên hệ giữa sự khỏe mạnh của thú biển và sức khỏe của các hệ sinh thái, cũng như hợp tác quốc tế giúp biến tri thức thành hành động bảo tồn.
Lắng nghe đại dương: tiếng gọi, bài ca và giao tiếp
Một trong những hướng của chương trình dành cho âm học và giao tiếp: từ âm thanh của cá voi có răng đến những bài ca của cá voi và cả những cảnh quan âm thanh dưới nước. Các phiên khoa học riêng xem xét hành vi, văn hóa của động vật và cấu trúc các mối quan hệ xã hội của chúng.
Trong báo cáo toàn thể của nhà sinh học tiến hóa Laura May-Collado đặt ra câu hỏi về cách thức hình thành sự đa dạng tiếng gọi của cá voi có răng. Các nhà nghiên cứu đối chiếu quan hệ tiến hóa giữa các loài, đặc điểm môi trường và đời sống xã hội của chúng, trong đó có sử dụng học máy để so sánh những vốn âm thanh phức tạp. Điều này giúp kiểm chứng những yếu tố nào đã ảnh hưởng đến sự phát triển giao tiếp và cách động vật có thể thích ứng với cuộc sống trong một đại dương ngày càng ồn ào.
Bảo vệ những con đường mà sự sống đi qua
Chương trình sơ bộ ngày 17–18 tháng Mười có một hội thảo về «những hành lang xanh» — các tuyến di cư nối liền những nơi kiếm ăn, sinh sản và nghỉ ngơi của cá voi. Những tuyến đường như vậy vượt qua biên giới quốc gia và biển cả, vì thế việc bảo vệ chúng đòi hỏi những quyết định phối hợp của nhiều quốc gia.
Trong số các vấn đề được nêu có việc sử dụng dữ liệu vệ tinh khi quy hoạch giao thông hàng hải, giảm thiểu việc động vật vô tình mắc vào ngư cụ và tạo ra các vùng biển bảo tồn liên kết với nhau.
Ở đây ý tưởng về sự thống nhất mang ý nghĩa thực tiễn: việc chăm sóc một vùng đại dương được tiếp nối bằng việc chăm sóc vùng tiếp theo — dọc theo toàn bộ hành trình của động vật.
Ngăn ngừa cuộc gặp gỡ nguy hiểm
Chương trình cũng bao gồm các cuộc họp làm việc về việc ngăn ngừa cá voi va chạm với tàu thuyền và trao đổi dữ liệu theo thời gian thực để giảm thiểu rủi ro này. Một chủ đề khác là phòng ngừa việc cá voi lớn bị mắc vào ngư cụ và tổ chức công tác cứu hộ.
Trong phần mô tả hội thảo liên quan có dự kiến các cuộc thảo luận về theo dõi những động vật bị nạn, sử dụng drone, huấn luyện đội cứu hộ và thử nghiệm ngư cụ giúp giảm nguy cơ mắc kẹt. Sự hợp tác giữa các nhà khoa học, ngư dân, tổ chức bảo tồn và cộng đồng địa phương được đặc biệt chú trọng.
Tìm hiểu thêm về những loài động vật khó nhìn thấy
Làm thế nào để đánh giá số lượng quần thể khi phần lớn thời gian các cá thể của nó sống dưới nước? Chương trình giới thiệu các thẻ vệ tinh, quan sát âm học thụ động, trí tuệ nhân tạo và phân tích DNA môi trường — những dấu vết di truyền do các sinh vật để lại.
Một số cuộc họp riêng dành cho việc hợp nhất các nguồn dữ liệu khác nhau và tính đến sự biến động khí hậu khi đánh giá tình trạng quần thể.
Những công cụ như vậy mở rộng khả năng quan sát. Chúng giúp các nhà nghiên cứu liên kết những lần gặp gỡ riêng lẻ với động vật thành một bức tranh đầy đủ hơn về sự di chuyển và đời sống của chúng.
Truyền lại tri thức cho thế hệ tiếp theo
Chiều kích con người của hội nghị được thể hiện qua bài phát biểu toàn thể của Joanna Alfaro về việc truyền kinh nghiệm cho các chuyên gia trẻ trong lĩnh vực bảo tồn thú biển. Chủ đề của bài nói là sự kế tục: làm thế nào cộng đồng khoa học có thể truyền lại những tri thức tích lũy, kỹ năng thực địa và kinh nghiệm tương tác với con người cho những người sẽ tiếp nối công việc này.
Chính ở đây, chiều sâu của những lời ấy được bộc lộ «Một đại dương — một tương lai». Bảo tồn sự sống biển được tạo nên từ nhiều hành động liên kết với nhau: lắng nghe một con vật, hiểu tuyến đường của nó, kịp thời chia sẻ quan sát, thay đổi cách làm, đào tạo người khác.
Đối với GAYA ONE cuộc gặp gỡ này hòa nhịp với ý tưởng về sự thống nhất thông qua sự tham gia. Các quốc gia, trường phái khoa học và thế hệ khác nhau mang đến đóng góp độc đáo của mình cho sự nghiệp chung. Sự tương tác giữa họ mở ra những khả năng vượt ra ngoài phạm vi một phòng thí nghiệm hay một bờ biển.
Đại dương nối liền các bờ biển. Sự quan tâm chung đến sự sống nối liền con người.
