Vào ngày 26 tháng 6, Deep Ocean Alliance thuộc khu vực Đông Nhiệt đới Thái Bình Dương đã chính thức gia nhập chương trình khoa học REV Ocean Maiden Voyage. Liên minh này quy tụ các tổ chức bảo tồn và viện nghiên cứu hàng đầu từ Costa Rica, Panama, Colombia và Ecuador, những đơn vị sẽ cùng nhau khám phá các hệ sinh thái biển sâu, chia sẻ dữ liệu và xây dựng cơ sở khoa học để bảo tồn một trong những vùng biển quan trọng nhất hành tinh.
Sự kiện này thoạt nhìn có vẻ như chỉ là một tin tức khoa học thông thường. Tuy nhiên, đằng sau đó là một xu thế quan trọng hơn nhiều.
Thế giới đang ngày càng kết hợp tri thức, công nghệ và hợp tác quốc tế không phải để khai thác đại dương, mà là để thấu hiểu nó.
Đứng sau dự án là nhà kinh doanh và nhà từ thiện người Na Uy Kjell Inge Røkke, người sáng lập REV Ocean với một mục tiêu rõ ràng: đưa đại dương trở thành một trong những nơi được nghiên cứu kỹ lưỡng nhất hành tinh, biến tri thức khoa học thành các giải pháp thực tế để bảo vệ biển.
Chương trình trọng điểm bao gồm mười sứ mệnh khoa học quốc tế sẽ diễn ra từ năm 2027 đến năm 2028. Các cuộc viễn chinh sẽ hoạt động tại Nam Đại Tây Dương, vùng biển Caribe, biển Sargasso và vùng Đông Nhiệt đới Thái Bình Dương, quy tụ các nhà sinh học biển, nhà đại dương học, kỹ sư, nhà khí hậu học và chuyên gia về hệ sinh thái biển sâu.
Các nghiên cứu sẽ bao quát một phạm vi nhiệm vụ rộng lớn — từ lập bản đồ đáy biển và tìm hiểu đa dạng sinh học đến giám sát các hệ sinh thái biển sâu, các núi ngầm và lộ trình di cư của cá voi, cá mập và rùa biển. Nhiều khu vực mà đoàn viễn chinh đi qua vẫn còn là những ẩn số, và dữ liệu thu thập được sẽ giúp con người hiểu rõ hơn về cách thức vận hành của đại dương, đồng thời trở thành nền tảng khoa học cho việc bảo tồn các hệ sinh thái biển.
Sự chú trọng đặc biệt được dành cho vùng Đông Nhiệt đới Thái Bình Dương — một trong những khu vực giàu sức sống nhất nhưng cũng dễ bị tổn thương nhất trên hành tinh. Đây là nơi hội tụ của các dòng hải lưu mạnh mẽ, hình thành nên những hệ sinh thái độc nhất vô nhị và là khu vực kiếm ăn, sinh sản quan trọng cho hàng ngàn loài cá, động vật có vú biển, cá mập và rùa. Mặc dù có ý nghĩa sinh thái to lớn, nhiều khu vực tại đây vẫn còn chưa được nghiên cứu đầy đủ.
Mỗi chuyến viễn chinh mới đều góp phần lấp đầy những khoảng trống quan trọng trong hiểu biết của chúng ta về đại dương. Bất chấp những tiến bộ đáng kể trong những năm gần đây, phần lớn đáy biển vẫn mới chỉ được khảo sát một phần, và nhiều hệ sinh thái biển sâu vẫn còn gần như chưa được khoa học biết đến.
Nhưng có lẽ, điều thú vị nhất không chỉ nằm ở khía cạnh công nghệ.
Chính triết lý trong nghiên cứu biển đang có sự thay đổi.
Nếu trước đây các cuộc viễn chinh đại dương thường gắn liền với mục đích tìm kiếm tài nguyên thiên nhiên, thì ngày nay, ngày càng nhiều chương trình khoa học tập trung vào việc tìm hiểu các mối liên hệ bên trong hệ sinh thái biển và xây dựng cơ sở khoa học để bảo tồn chúng.
Khi các nhà nghiên cứu, kỹ sư, chuyên gia bảo tồn và đại diện từ các tổ chức quốc tế cùng làm việc trên một nguồn dữ liệu khoa học thống nhất, tri thức không còn đơn thuần là kết quả của các cuộc nghiên cứu.
Chúng trở thành nền tảng cho những giải pháp thực tế giúp bảo vệ đại dương.
Sự kiện này mang lại ý nghĩa gì cho hành tinh của chúng ta?
Mỗi chuyến viễn chinh khoa học giống như việc lật mở một chương mới trong một cuốn sách vĩ đại nhất.
Nhưng cuốn sách này không phải do con người viết ra. Tác giả của nó chính là đại dương. Nó được viết trong các dòng hải lưu, trong những rạn san hô, trong các hệ sinh thái biển sâu và trong những cuộc di cư của loài cá voi. Nó nằm trong lịch sử của hành tinh, vốn đang được lưu trữ trong những kho lưu trữ nơi đáy biển sâu.
Càng khám phá đại dương và càng lắng nghe những tín hiệu từ nó, con người càng nhận ra một sự thật rõ ràng: chúng ta không chinh phục nó. Chúng ta chỉ đang học cách đọc ngôn ngữ của nó mà thôi.
Và có lẽ, chính trong sự thay đổi hệ tư tưởng này — từ chinh phục sang thấu hiểu — niềm hy vọng đang tồn tại. Hy vọng rằng nhân loại cuối cùng đã bắt đầu sống trong mối quan hệ đối tác với thiên nhiên, thay vì đối đầu với nó.
