Jak wieloryby porozumiewają się między sobą? Jak chronić ich szlaki migracyjne, przebiegające przez wody różnych państw? W jaki sposób obserwacje naukowe mogą pomóc zapobiegać kolizjom zwierząt ze statkami? Te pytania znajdują się w programie 26 Międzynarodowej Konferencji Biologii Ssaków Morskich — SMM2026, która odbywa się 19–23 października w San Juan na Portoryko. Jej łączącym tematem jest One Ocean, One Future: „Jeden ocean — jedna przyszłość”.
Towarzystwo Mammalogii Morskiej po raz pierwszy organizuje swoją konferencję odbywającą się co dwa lata w Ameryce Łacińskiej. W centrum spotkania znajduje się związek między dobrostanem ssaków morskich a zdrowiem ekosystemów, a także współpraca międzynarodowa, która pomaga przekładać wiedzę na działania na rzecz ochrony przyrody.
Usłyszeć ocean: głosy, pieśni i porozumiewanie się
Jednemu z kierunków programu poświęcono akustyce i komunikacji: od dźwięków zębowców po pieśni wielorybów i całe podwodne krajobrazy dźwiękowe. Osobne sesje naukowe rozpatrują zachowanie, kulturę zwierząt i strukturę ich więzi społecznych.
W wykładzie plenarnym biologa ewolucyjnego Laury Mai-Collado postawiono pytanie o to, jak powstała różnorodność głosów zębowców. Badacze zestawiają ze sobą pokrewieństwo ewolucyjne gatunków, cechy ich środowiska i życia społecznego, wykorzystując między innymi uczenie maszynowe do porównywania złożonych repertuarów dźwiękowych. Pomaga to sprawdzać, jakie czynniki wpływały na rozwój komunikacji i jak zwierzęta mogą radzić sobie z życiem w coraz głośniejszym oceanie.
Zachować drogi, którymi porusza się życie
Do wstępnego programu 17–18 października weszło seminarium o „niebieskich korytarzach” — szlakach migracyjnych łączących miejsca żerowania, rozrodu i odpoczynku wielorybów. Takie drogi przecinają granice państwowe i pełne morze, dlatego ich ochrona wymaga uzgodnionych decyzji kilku krajów.
Wśród zgłoszonych zagadnień znalazło się wykorzystanie danych satelitarnych przy planowaniu żeglugi, ograniczanie przypadkowego zaplątywania się zwierząt w narzędzia połowowe oraz tworzenie powiązanych ze sobą obszarów morskich objętych ochroną.
Tutaj idea jedności nabiera praktycznego sensu: troska o jeden fragment oceanu przedłuża się w troskę o następny — na całej trasie wędrówki zwierzęcia.
Zapobiec niebezpiecznemu spotkaniu
Program obejmuje również spotkania robocze poświęcone zapobieganiu kolizjom wielorybów ze statkami oraz wymianie danych w czasie rzeczywistym w celu ograniczenia tego ryzyka. Innym tematem jest zapobieganie zaplątywaniu się dużych wielorybów w narzędzia połowowe oraz organizowanie pomocy.
W opisie odpowiedniego seminarium przewidziano dyskusje o śledzeniu poszkodowanych zwierząt, wykorzystaniu dronów, szkoleniu ratowników i testowaniu sprzętu połowowego zmniejszającego ryzyko zaplątania. Szczególną uwagę poświęcono współpracy naukowców, rybaków, organizacji ochrony przyrody i społeczności lokalnych.
Dowiedzieć się więcej o zwierzętach, które trudno zobaczyć
Jak oszacować liczebność populacji, jeśli jej przedstawiciele większość czasu spędzają pod wodą? W programie przedstawiono znaczniki satelitarne, pasywne obserwacje akustyczne, sztuczną inteligencję oraz analizę DNA środowiskowego — śladów genetycznych pozostawionych przez organizmy.
Osobne spotkania poświęcono temu, jak łączyć różne źródła danych i uwzględniać zmienność klimatyczną przy ocenie stanu populacji.
Takie narzędzia rozszerzają możliwości obserwacji. Pomagają badaczom łączyć pojedyncze spotkania ze zwierzętami w pełniejszy obraz ich przemieszczania się i życia.
Przekazać wiedzę następnemu pokoleniu
Ludzki wymiar konferencji ukazuje się w wystąpieniu plenarnym Joanny Alfaro o przekazywaniu doświadczenia młodym specjalistom ds. ochrony ssaków morskich. Jego temat to ciągłość: jak środowisko naukowe może przekazywać zgromadzoną wiedzę, umiejętności terenowe i doświadczenie we współpracy z ludźmi tym, którzy będą kontynuować tę pracę.
W tym właśnie przejawia się głębia słów „Jeden ocean — jedna przyszłość”. Ochrona życia morskiego składa się z wielu wzajemnie powiązanych działań: usłyszeć zwierzę, zrozumieć jego trasę, na czas podzielić się obserwacją, zmienić praktykę, nauczyć drugiego.
Dla GAYA ONE to spotkanie współbrzmi z ideą jedności poprzez uczestnictwo. Różne kraje, szkoły naukowe i pokolenia wnoszą swój wyjątkowy wkład we wspólną sprawę. Ich współdziałanie otwiera możliwości, które wykraczają poza jedną laboratorium czy jeden brzeg.
Ocean łączy brzegi. Wspólna troska o życie łączy ludzi.
