Stanford bilim insanları, içinde 37 bin yapay zeka ajanının çalıştığı sanal bir biyoteknoloji şirketi kurdu. Ajanlar insan gözetiminde verileri bağımsız olarak analiz ediyor, hipotezler öne sürüyor ve ilaç tasarlıyor. Sonuçlar 17 Eylül 2026 tarihinde Science dergisinde yayımlandı.
Proje yürütücüsü James Tsou ve doktora öğrencisi Harrison Zhang, gerçek bir biyoteknoloji şirketini kopyalayan bir yapı kurdular. Bir «baş bilim insanı» ve paralel çalışan uzmanlaşmış departmanlar var. Ajanlar hedef arayışından klinik deney tasarımına kadar her şeyle ilgileniyor.
Deneylerden birinde ajanlar bir hafta içinde yaklaşık 50 bin klinik deneyi analiz etti. Önemli bir biyolojik sinyal ortaya çıkardılar: belirli bir hücre tipini tam olarak hedefleyen ve genlere bir «anahtar» mantığıyla etki eden ilaçlar, birinci fazdan ikinci faza 40 % daha sık geçiyor, pazara 48 % daha sık ulaşıyor ve 32 % daha az yan etkiye yol açıyor.
Bir başka örnek, akciğer kanserinde B7-H3 proteiniyle yapılan çalışma. Ajanlar verileri inceledi ve kemoterapiyi doğrudan bağışıklığı baskılayan fibroblastlara taşıyan bir antikor-konjugat önerdi. Birkaç ay sonra büyük bir ilaç şirketi bağımsız olarak aynı stratejiye ulaştı ve ilaç FDA'dan breakthrough therapy statüsü aldı.
Tsou şunu vurguluyor: Yapay zeka ajanları süreci kat kat hızlandırıyor, ancak nihai doğrulama ve gerçek laboratuvarlardaki deneyler insanlara kalıyor. Makinelere yalnızca hesaplamaları değil, ilaç keşfinin tüm aşamalarını emanet edersek ne kadar ileri gidilebilir?
Çalışma, 2025 yılındaki önceki sanal laboratuvar projesine dayanıyor. Şimdi bilim insanları yeni bulguları doğrulama için gerçek laboratuvarlara taşımayı planlıyor.
