Günümüz dünyasında işe alım süreçleri, resmi mülakatlar ile gayriresmi görüşmeler arasındaki sınırların giderek belirsizleştiği bir döneme giriyor. Uluslararası sağlık şirketi Bupa’nın CEO’su Iñaki Ereño’nun yaklaşımı buna çarpıcı bir örnektir; kendisi adaylarla, restoran yemeğini de kapsayan ve altı saate varan görüşmeler gerçekleştiriyor. Bu yemek sırasında adayların ne sipariş ettiğini özellikle gözlemleyen Ereño, önünde bir bardak su varken kendi isteğiyle şarap siparişi verme cesareti gösteren adayları tercih ettiğini belirtiyor.
Altı saatlik maraton: İkişer saatlik üç görüşme. Ereño, "standart" kabul edilen 45 dakikalık mülakatların adayın gerçek resmini yansıtmadığına inanıyor. Bu nedenle süreci ikişer saatlik üç oturum şeklinde kurgulamış:
- İlk görüşme: Özgeçmiş ve deneyimlerin derinlemesine analizi.
- İkinci görüşme: Adayın daha az resmi bir ortama girdiği restoran kahvaltısı veya öğle yemeği.
- Üçüncü görüşme: Tekrar ofiste yapılan ancak "Neleri seversiniz? Şirketimizde ne görüyorsunuz? Bupa’dan beklentileriniz neler?" gibi kişisel soruların sorulduğu oturum.
CEO, bu çok aşamalı format sayesinde işe alım sürecindeki hataları en aza indirmeyi başardığını ifade ediyor. "Şarap Testi": İnisiyatif taklitçilikten daha önemlidir. Sürecin en çok konuşulan unsuru olan yemekli görüşmedeki "şarap testi" hakkında Ereño şunları söylüyor: "İnisiyatif almayan insanları sevmiyorum. Benim içeceğim bir bardak suyken, birinin 'Sizin için mahzuru yoksa bir kadeh şarap alabilir miyim?' demesi beni çok mutlu eder."
Şarap tercihi, yönetici nötr bir seçenek seçmiş olsa bile kişinin kendi iradesini ortaya koyma konusundaki özgüvenini gösteren bir sinyal olarak kabul ediliyor. Mesele sadece içecekten ibaret değil. CEO, gözlemlerinin sadece bir kadeh içkiyle sınırlı olmadığını, asıl belirleyici kriterin garsona karşı takınılan tavır olduğunu vurguluyor: "Garsona nasıl davrandığınız benim için çok önemli; ne kadar nazik ve saygılı olduğunuzu görmek istiyorum."
Resmiyetin azaldığı ortamlarda beden dili, özgüven ve genel tutumlar daha net bir şekilde ortaya çıkıyor. Ereño'ya göre "gerçek" kişilik, tam da bu tür rahat anlarda kendini belli ediyor. Kültürel bağlam ve etik meseleler. "Şarap mı, su mu?" yaklaşımı ancak belirli kültürel ve kurumsal ortamlarda işlevsel olabilir. İş yemeklerinde alkol kullanımının doğal karşılandığı ülkelerde şarap seçimi hayatın olağan akışına uygun görülebilir.
Ancak farklı bağlamlarda bir aday kişisel, dini veya tıbbi nedenlerle alkolden kaçınabilir ve bu durum kesinlikle bir "eksi puan" olarak görülmemelidir. Ayrıca bazı ülkelerde ve şirketlerde, alkollü bir ortamda mülakat yapmak ayrımcılık riski taşıyabilir veya eşitsiz koşullar yaratabilir; bu nedenle "şarap testi" her yerde uygun olmayabilir ve kriterlerin şeffaf olmasını gerektirir.
Bu durum bir iş arayan için ne anlama geliyor? Yemekli bir mülakata katılırsanız, personele karşı saygılı olun ve doğal bir özgüven sergileyin. Kendinizi nasıl rahat hissediyorsanız onu seçin; alkol kullanmıyorsanız rahatça su veya meyve suyu sipariş edin ancak inisiyatifinizi başka bir şekilde, örneğin sohbeti başlatarak veya şirket hakkında sorular sorarak gösterin. Unutmayın ki odak noktası içeceğin kendisi değil, daha az resmi durumlarda nasıl bir tavır sergilediğinizdir.
Alternatif yaklaşımlar: Steve Jobs’un "bira testi" ve restoran yerine yürüyüş. Geçmişte Steve Jobs da benzer bir "bira testi" uyguluyordu; kendine "Bu kişiyle bira içip bir yürüyüş sırasında rahatça sohbet edebilir miyim?" diye soruyordu. Eğer bu soruya yanıtı "hayır" ise aday işe alınmıyordu. Günümüzde bazı yöneticiler, kişiyi ofis dışı ortamda görmek için restoran yerine açık havada yürüyüşü tercih ediyor.
"Şarap mı, su mu?" sorusu aslında alkolle ilgili değil, adayın inisiyatif alıp alamayacağına dair bir işarettir. Gerçek hayatta asıl önemli olan, çevrenizdekilerle nasıl iletişim kurduğunuz ve kurum kültürüne ne kadar doğal bir şekilde uyum sağladığınızdır. En iyi strateji; seçiminiz ne olursa olsun kendiniz kalmak, her durumda saygı ve özgüven sergilemeye devam etmektir.
