Prestijli Animal Behaviour dergisinde yayımlanan bir araştırma, kediler ile köpekler arasında kendiliğinden yardım etme becerisi konusunda temel bir fark olduğunu ortaya koydu. Eötvös Loránd Üniversitesi (ELTE) ve HUN-REN–ELTE Karşılaştırmalı Etoloji Araştırma Grubu'ndan bilim insanları; köpeklerin, kedilerin ve 16-24 aylık çocukların, tanıdıkları bir yetişkinin kayıp bir nesneyi aradığı durumlara nasıl tepki verdiğini inceledi. Deneye 38 köpek, 22 kedi ve 19 küçük çocuk katıldı.
Araştırmanın metodolojisi oldukça basitti: Doğal bir ortamda bir sahip veya ebeveyn, deneğin gözü önünde saklanan bir bulaşık süngerini ararken "Bulamıyorum, ne yapmalıyım?" şeklinde sorular sordu. Deneyin kilit noktası, ne yetişkinin ne de hayvan sahibinin doğrudan yardım talebinde bulunmamasıydı. Köpeklerin ve çocukların büyük bir çoğunluğu (%75'ten fazlası), nesnenin yerini işaret ederek ya da nesneyi getirerek hızlıca tepki verdi. Bu davranış; herhangi bir eğitim, komut veya ödül olmamasına ve süngerin kendileri için hiçbir ilgi çekici yanı bulunmamasına rağmen sergilenmiştir.
Kediler ise bambaşka bir tutum sergiledi. Durumu fark etmelerine rağmen, sünger görüş alanlarında olsa bile nadiren yardım teklifinde bulundular. Hayvanların durumu anlayıp anlamadığını veya sadece yardım etme motivasyonuna sahip olup olmadıklarını test etmek için araştırmacılar bir kontrol testi uyguladı. Bu kez sünger yerine, kediler için gerçekten değerli olan bir ödül maması veya oyuncak saklandı. Sonuç oldukça çarpıcıydı: Bu senaryoda kediler, tıpkı köpekler ve çocuklar gibi aktif ve yardıma hazır davranarak saklanan nesneye yaklaşıp yerini işaret ettiler. Bu durum, kedilerin durumu tam olarak kavradığını ancak yalnızca kişisel bir çıkarları olduğunda yardım ettiklerini ikna edici bir şekilde kanıtladı.
Araştırmanın başyazarı ve karşılaştırmalı etolog Melitta Csepregi, elde edilen sonuçları evrimsel bir bakış açısıyla açıkladı: "Köpekler ve küçük çocuklar, başkalarının sorunlarını kendi sorunları gibi algılamaya evrimsel olarak programlanmıştır." Csepregi, bu özelliğin köpeklerde evcilleştirme süreciyle, çocuklarda ise grup içinde gelişim yoluyla doğalarına işlendiğini belirtti. Kediler ise farklı bir yol izlemiştir. Daha özerk kalan bu canlılar, insanın ihtiyacını anlasalar da ancak kişisel bir fayda gördüklerinde müdahale etmektedirler. Çalışmaya dahil olmayan uzmanlar, araştırma yöntemini insanla birlikte yaşayan türler arasındaki sosyal fayda odaklı davranış farklılıklarının beklenmedik ve güçlü bir kanıtı olarak değerlendirdi.
Bu çalışmalar, kedilerin köpeklerle kıyaslandığında neden daha bağımsız ve mesafeli göründüğünü açıklıyor. Bu durum bağlılık eksikliği veya "soğukluk" değil; yardım etmenin, yardım edene doğrudan bir fayda sağlamadığı sürece öncelik teşkil etmediği farklı bir evrimsel stratejinin sonucudur. Kedi sahipleri için bu önemli bir ders niteliğinde: Evcil hayvanınızdan günlük durumlarda, örneğin düşen bir eşyayı getirmesi gibi kendiliğinden bir yardım beklememek gerekir. Kedi, ancak durum kendisini gerçekten ilgilendiriyorsa yardıma gelecektir.
Araştırma, evrimsel geçmişin binlerce yıldır insanla yan yana yaşayan ancak farklı yollar izleyen hayvanların sosyal davranışlarını ne kadar derinden şekillendirdiğini vurguluyor. Evcilleştirme ve birlikte yaşamanın, kedilerde insana özgü olan ve yakınlarına bile kendiliğinden yardım etme arzusunu geliştirmek için yeterli olmadığı görülmüştür.
