Na południowej ścianie świątyni w starożytnym Kition, pod dzisiejszą Larnaką, skanery laserowe odkryły 23 wcześniej niezauważonych wizerunków statków. To, co czterdzieści lat temu uważano za ukończoną galerię dziewiętnastu rysunków, okazało się jedynie częścią znacznie dłuższej morskiej kroniki.
W latach 1980 archeolodzy Lucien Basch i Michal Artzy udokumentowali te graffiti na fasadzie Świątyni 1 w Kition-Kathari. Uważano, że wszystkie zostały wyryte pod koniec epoki brązu, na krótko przed upadkiem cywilizacji wschodniego Morza Śródziemnego. Nowe badanie, opublikowane w International Journal of Nautical Archaeology, pokazuje coś innego.
Zespół pod kierownictwem Grahama Browna z Uniwersytetu Cincinnati zastosował naziemne skanowanie laserowe i fotogrametrię. Technologia pozwoliła odróżnić płytkie ludzkie nacięcia od pęknięć, wietrzenia i przypadkowych uszkodzeń. W rezultacie na blokach Świątyni 1 ujawniono 23 dodatkowych możliwych wizerunków statków: dziewięć z wysokim stopniem pewności, sześć — średnim i osiem — niskim.
Szczególnie istotne jest to, że dwa statki odkryto na bloku T1.8 z żółtego piaskowca — materiału, który pojawił się w Kition już po zakończeniu późnej epoki brązu. Blok ten wchodzi w skład naprawy południowej fasady, wykonanej około półtora wieku później. Oznacza to, że ludzie nadal wyrywali wizerunki statków przez kilka stuleci — od późnej epoki brązu do wczesnej epoki żelaza, być może aż do czasów Homera.
Teraz łączna liczba znanych graffiti na tym obszarze sięga 43: 41 na Świątyni 1 i dwa na ołtarzu Świątyni 4. Rysunki odzwierciedlają różne tradycje szkutnicze — cypryjską, lewantyńską i egejską. Łączą one Kition z szeroką siecią morskich szlaków i świadczą o zbiorowej pamięci, którą pielęgnowano u ścian sanktuarium.
Współczesne technologie nie tylko dodają nowe fakty. Pokazują, że nawet po wielkich wstrząsach epoki brązu morskie życie i pamięć o nim nie zniknęły, lecz trwały dalej. Ludzie wracali do tej samej ściany i zostawiali na niej nowe znaki — jak gdyby potwierdzając, że morze pozostaje częścią ich świata.
Staranna dokumentacja cyfrowa pozwala zachować te kruche ślady dla przyszłych badań i daje możliwość zobaczenia, jak dawni rzemieślnicy przekazywali wiedzę o statkach przez pokolenia.
