Op 16 mei 2026 opende in het Brooklyn Museum de tentoonstelling Iris van Herpen: Sculpting the Senses. Vanaf het eerste moment stonden bezoekers sprakeloos bij de tentoongestelde werken. Elke stap van het model veranderde in een architectonisch gebaar, waarbij stof, lichaam en de omringende ruimte samenvloeiden in één ononderbroken stroom. Dit was niet zomaar de opening van een expositie — het was de geboorte van een nieuwe taal, waarin mode zich definitief manifesteerde als een autonome kunstvorm.
Iris van Herpen richtte haar label op in 2007, toen ze slechts 23 jaar oud was. Al vanaf het begin weigerde ze de traditionele moderegels te volgen. In die tijd was 3D-printen vooral het domein van architecten en ingenieurs. Van Herpen was een van de eerste ontwerpers die deze technologie inzette voor het maken van kleding. Deze gedurfde stap markeerde het begin van haar lange zoektocht naar het herdefiniëren van de grenzen tussen mode, beeldhouwkunst en architectuur.
Sinds de start liet ze zich ook inspireren door de natuur in al haar verschijningsvormen — van microscopische structuren tot de onmetelijke kosmos. Ze haalde haar ideeën uit de biologie, wiskunde, astronomie, neurowetenschappen en mariene biologie. Gaandeweg breidde haar netwerk zich uit: architecten, beeldhouwers, chemici, bio-ingenieurs en zelfs astrofysici werden onderdeel van haar creatieve proces.
Het Brooklyn Museum presenteerde de Noord-Amerikaanse première van de tentoonstelling Iris van Herpen: Sculpting the Senses — de grootste overzichtstentoonstelling van haar werk in New York tot nu toe. De expositie bevat meer dan 140 bijzondere haute-couture-creaties en onderzoekt de positie van het lichaam in de ruimte, evenals de relatie tot kleding en de omgeving.
De tentoonstelling is opgebouwd rond verschillende thematische hoofdstukken die elk een ander aspect van de inspiratiebronnen van de ontwerper belichten. Van microscopische structuren tot monumentale vormen: Iris van Herpen maakt gebruik van biomimetica, fractale geometrie, wiskunde en neurowetenschappen om wetenschappelijke ontdekkingen te vertalen naar sculpturale jurken en etherische stoffen.
Een bijzondere plek in de expositie is ingeruimd voor de samenwerking tussen Van Herpen en de Amerikaanse fotograaf, kunstenaar en NASA-ingenieur Kim Keever, wiens grootschalige foto's van vloeibare wolken de basis vormden voor de collectie 'Shift Souls' uit 2019. Deze dialoog wordt aangevuld door de enorme glazen installatie 'Extra Life' van Rob Wynne, die in de context van de tentoonstelling doet denken aan een wervelende Melkweg.
Onder de nieuwe werken die speciaal voor de tentoonstelling zijn gemaakt, bevindt zich een karmijnrode geplooide jurk voor Anne Hathaway in de film 'Mother Mary' en een jurk uit de collectie 'Sympoiesis' van 2025. Dat laatste kledingstuk is vervaardigd uit 125 miljoen levende algen in samenwerking met biodesigner Kris Bellamy en onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam. De jurk werd maandenlang gekweekt in zeewaterbaden en geeft licht als reactie op beweging.
"Ik put veel inspiratie uit de natuur, maar dit was echt een volgende stap in de directe samenwerking met de natuur", aldus Iris van Herpen.
De grootste kracht van het werk van Van Herpen ligt in de manier waarop zij de relatie tussen de drager en het kledingstuk herdefinieert. Traditionele kleding volgt de contouren van het lichaam. Bij Iris van Herpen is het omgekeerde het geval: de vorm bepaalt hoe het lichaam kan bewegen, ademen en interacteren met de ruimte.
"Ik ben altijd geïnteresseerd geweest in hoe materiaal de menselijke beweging en het gedrag kan beïnvloeden," zegt Van Herpen. "Kleding is niet alleen iets wat we aantrekken; het is de manier waarop we in de ruimte aanwezig zijn."
De jurken lijken samen met de mens te ademen. Stijve constructies worden in beweging plotseling soepel, terwijl vloeibare elementen een sculpturale hardheid aannemen. Het resultaat is een voortdurende dialoog waarin lichaam en materie als één geheel bestaan.
De tentoonstelling toont overtuigend aan dat moderne mode in staat is om diepgaande filosofische vragen op te roepen. Wanneer algoritmen en machines op gelijke voet met de mens deelnemen aan het vormgevingsproces, ontstaat er een essentieel gesprek over auteurschap en de toekomst van de interactie tussen de mens en de materiële wereld.
Van Herpen nodigt ons uit om kleding niet te zien als versiering, maar als een verlengstuk van het menselijk wezen in de ruimte. Haar werk herinnert ons eraan dat we ons altijd in een dynamische wisselwerking met de wereld om ons heen bevinden.
Iris van Herpen ontwerpt niet alleen kleding — ze creëert nieuwe manieren voor het lichaam om in de ruimte te verblijven. Haar tentoonstelling in New York is een belangrijk statement: mode kan diepgaande conceptuele kunst zijn die ons begrip van onszelf en de wereld om ons heen verandert.
Elke jurk van Van Herpen is een uitnodiging om te ervaren hoe materie, lichaam en ruimte kunnen samengaan in een harmonieuze, prachtige en ononderbroken stroom. En daarin schuilt haar krachtigste artistieke boodschap.
