Een school grootoogmakrelen beweegt zich boven een koraalrif. Nabij verschijnt een dolfijn. Maar hij probeert geen vis te vangen en sluit zich niet bij de jacht erop aan.
Hij bestudeert de school aandachtig, kiest één makreel uit en begint de achtervolging. Scherpe wendingen, versnellingen, reeksen klikgeluiden — en op een gegeven moment braakt de bange vis zijn onlangs ingeslikte prooi uit. Precies daarop had de dolfijn gewacht: hij grist de lunch van de ander onmiddellijk weg, en de makreel zwemt verder.
Zo jaagt Bubbles — een volwassen mannelijke tuimelaar die bij Lady Elliot Island in het zuidelijke deel van het Groot Barrièrerif leeft.
Wetenschappers hebben hem jarenlang geobserveerd en kwamen tot een verrassende conclusie: waarschijnlijk zien we hier geen toevallige voedselvondst, maar een individuele strategie die de dolfijn zich heeft eigen gemaakt en regelmatig herhaalt.
Eén dolfijn — een bijzondere strategie
13 september 2026 jaar in het peer-reviewed tijdschrift Ecology and Evolution werd een artikel gepubliceerd Repeated Observations Suggesting Kleptoparasitism by a Common Bottlenose Dolphin on the Great Barrier Reef.
Het onderzoek werd uitgevoerd door een internationaal team met deelname van specialisten van de Universiteit van de Sunshine Coast in Australië, de Florida International University, de Southern Cross-universiteit en andere organisaties.
De wetenschappers verzamelden video-opnamen van ontmoetingen met Bubbles, gemaakt tijdens duiken bij Lady Elliot Island van 2021 tot 2025 jaar.
In totaal beschreven de onderzoekers 20 foerageer-episodes. In 11 gevallen eindigde de achtervolging ermee dat de makreel zijn onlangs ingeslikte prooi uitbraakte en Bubbles die opat. In de overige episodes leidde de opeenvolging niet tot een vastgestelde voeding.
Elke keer was het dezelfde dolfijn. De wetenschappers herkenden hem aan de inkepingen op zijn rugvin en het kenmerkende V-vormige litteken op zijn rechterflank. Medewerkers van het plaatselijke ecoresort observeren dit mannetje al minstens sinds 2017 jaar.
Op bepaalde dagen kon Bubbles de reeks tot tien keer binnen een half uur herhalen:
- langzaam de school verkennen;
- een bepaalde vis uitkiezen;
- een gerichte achtervolging inzetten;
- wachten tot de horsmakreel de inhoud van zijn maag uitbraakt;
- de uitgebraakte prooi opeten;
- terugkeren naar de school en helemaal opnieuw beginnen.
Opmerkelijk is dat Bubbles de horsmakrelen zelf niet at. Hij was alleen geïnteresseerd in wat zij hadden weten te vangen.
Jagen op andermans jacht
Dit gedrag wordt kleptoparasitisme — het verkrijgen van voedsel dat een ander dier heeft buitgemaakt.
Deze strategie is welbekend in de dierenwereld, vooral bij zeevogels. Fregatvogels en jagers achtervolgen andere vogels en dwingen hen hun prooi te laten vallen of uit te braken. Sommige vissen, insecten en landroofdieren stelen eveneens voedsel van soortgenoten of concurrenten.
Bij walvisachtigen was dit gedrag vrijwel niet gedocumenteerd. De auteurs van het nieuwe onderzoek beschouwen de observaties van Bubbles als het eerste directe videobewijs van kleptoparasitisme bij een vertegenwoordiger van deze groep.
Hier is het echter belangrijk de wetenschappelijke nauwkeurigheid te bewaren. Het onderzoek betreft één dier. Het is vooralsnog onbekend of deze strategie ook bij andere dolfijnen voorkomt en of Bubbles zijn vaardigheid aan soortgenoten kan doorgeven.
Misschien heeft hij zelfstandig een ongewone manier gevonden om voedsel te bemachtigen, door niet op een kleine snelle vis te jagen, maar op een groter roofdier dat het belangrijkste werk al had gedaan.
Hoe Bubbles een vis uitkiest
Voor de achtervolging bewoog de dolfijn zijn kop heen en weer en produceerde hij echolocatieklikken. Daarna richtte zijn aandacht zich op één horsmakreel. Na een tocht naar de oppervlakte om lucht te happen, kon Bubbles volgens de waarnemingen van de onderzoekers dezelfde prooi blijven achtervolgen.
De wetenschappers vermoeden dat de dolfijn met behulp van echolocatie de vissen in de school beoordeelt. Maar of hij werkelijk kan vaststellen welke van hen een gevulde maag heeft, is nog niet bewezen.
Ook is onduidelijk of Bubbles het oorzakelijke verband tussen de achtervolging en de verdedigingsreactie van de horsmakreel begrijpt zoals een mens dat beschrijft. De waarnemingen tonen een consistente opeenvolging van handelingen, maar maken het niet mogelijk de bedoeling van het dier rechtstreeks vast te stellen.
Toch wijst de herhaalde toepassing van één strategie gedurende meerdere jaren erop dat we hier niet met een eenmalig toeval te maken hebben.
Bubbles lijkt te weten waarop hij wacht.
De geluidsbegeleiding van de achtervolging
Wat dit gedrag bijzonder interessant maakt om te begrijpen, is het geluid.
Op één kwaliteitsopname met een duur van 75 seconden registreerden de onderzoekers 200 vocalisaties van de dolfijn. Hun totale duur bedroeg bijna 33 seconden.
De meeste — 182 van het signaal — behoorden tot korte laagfrequente tonale geluiden. Ze ontstonden in reeksen tijdens de achtervolging en stopten nadat de horsmakreel voedsel had uitgebraakt. Tussen deze reeksen klonken echolocatieklikken.
De auteurs veronderstellen voorzichtig dat intense, zich herhalende signalen de stress van de vis nog kunnen versterken. Maar dat is vooralsnog een hypothese. De opname bevestigt dat de geluiden samenvallen met de achtervolging, maar bewijst niet dat juist zij de verdedigingsreactie van de horsmakreel opwekken.
De klikken helpen de dolfijn waarschijnlijk zich te oriënteren, de school te onderzoeken en de snel veranderende bewegingsrichting van de prooi te volgen. De rol van de laagfrequente signalen moet nog worden opgehelderd.
Zo ontstaat een ongebruikelijk onderwatertafereel: de dolfijn achtervolgt niet alleen zijn prooi — hij omringt de achtervolging met zijn eigen akoestische patroon.
Een persoonlijkheid onder het oppervlak
We spreken vaak over het gedrag van dieren op het niveau van de soort: ‘dolfijnen jagen’, ‘walvissen trekken’, ‘octopussen verstoppen zich’. Maar binnen elke soort bestaan afzonderlijke persoonlijkheden met hun eigen ervaring, voorkeuren en gevonden oplossingen.
Sommige dolfijnen gebruiken zeesponzen om hun snuit te beschermen bij het zoeken naar voedsel op de bodem. Andere woelen slib op en maken zo ringvormige vallen voor vissen. Weer andere werken samen met vissers of werpen zich op het strand achter hun prooi aan, waarbij ze het moment van de terugkerende golf nauwkeurig berekenen.
Bubbles voegt aan dit rijtje zijn eigen truc toe.
Het is nog onbekend of hij die zelf heeft bedacht, van een ander dier heeft overgenomen of geleidelijk heeft verankerd na een toevallig geslaagd moment. Maar zijn verhaal laat zien hoe gedragsverscheidenheid niet alleen tussen soorten ontstaat, maar ook tussen afzonderlijke wezens.
De evolutie geeft een dier een lichaam en een reeks mogelijkheden. Levenservaring helpt ze om te zetten in een individuele kunst.
Waaraan herinnerde de oceaan ons?
Over het feit dat de rede zich niet alleen uit in het oplossen van door de mens opgegeven taken.
Hij kan zich openbaren in de precisie van een beweging, in het vermogen een verborgen mogelijkheid op te merken, het resultaat te onthouden en de gevonden opeenvolging jarenlang te herhalen.
De horsmakreel jaagt op kleine vis. De dolfijn observeert de horsmakreel. De wetenschapper observeert de dolfijn. Elk volgt zijn eigen aard, maar samen vormen hun handelingen één levend systeem.
Bubbles heeft de wetten van de oceaan niet veranderd. Hij hoorde de verbanden ervan, vond daartussen een vrije ruimte en schiep zijn eigen manier van leven.
Misschien wordt het nieuwe juist zo geboren: op een dag merkt iemand een mogelijkheid op waar de anderen slechts de vertrouwde loop der gebeurtenissen zagen.
