In de savannes van Kenia communiceren olifanten niet alleen met afzonderlijke brullen, maar ook met hele koren van elkaar overlappende laagfrequente signalen. Deze geluiden, vaak onhoorbaar voor het menselijk oor, dragen over kilometers informatie over wie roept en wat er in de groep gebeurt. Nieuw onderzoek toont aan dat zulke gezamenlijke vocalisaties niet zomaar lawaai zijn, maar gecoördineerde groepsboodschappen.
Wetenschappers van het project Earth Species Project pasten machine learning toe op 902 opnamen van het gebrul van wilde Afrikaanse savanneolifanten in het nationaal park Amboseli. Het materiaal werd van 1986 tot 2022 jaar verzameld in familiegroepen. Het algoritme analyseerde zes contexten: ‘kalmerende’ brullen van vrouwtjes naar hun kalfjes, contactbrullen tussen van elkaar gescheiden individuen, oproepen tot beweging, ritmische brullen tijdens het eten of rusten, en begroetingsbrullen bij ontmoetingen.
Het model voorspelde het gedrag van olifanten op basis van geluid beter dan willekeurig raden, zij het met fouten. Belangrijk is dat de koren informatie over individuele stemmen en de context behouden, en soms fijnere details toevoegen die bij de analyse van afzonderlijke signalen niet beschikbaar zijn. In sommige gevallen werden de stemmen in het koor akoestisch dichter bij elkaar — een verschijnsel dat eraan doet denken hoe mensen in een gesprek zich op hun gesprekspartner beginnen af te stemmen.
Deze convergentie van stemmen werd waargenomen bij gecadenceerde, contact- en begroetingsbrullen. Waarschijnlijk helpt ze de familie om handelingen te coördineren: samen bewegen, banden herstellen of het dagelijks leven organiseren. De onderzoekers benadrukken echter dat er aanvullende observaties nodig zijn om deze hypothese te bevestigen.
Dergelijke AI-methoden worden al toegepast op de communicatie van potvissen, marmosets en kraaien. Bij olifanten, wier samenlevingen een complexe sociale structuur hebben, openen deze instrumenten een venster op een wereld waarin overlappende brullen een collectieve betekenis dragen. Dit onderstreept hoe nauw de leden van een kudde met elkaar verbonden zijn en hoe belangrijk het is om hun natuurlijke leefomgeving te behouden.
Inzicht in zulke signalen helpt beter te beoordelen hoe antropogeen lawaai of versnippering van landschappen de communicatie van olifanten en hun vermogen om sociale banden te onderhouden beïnvloeden.
