In de savannes van Kenia laten Afrikaanse olifanten vaak lage, voor mensen bijna onhoorbare gerommel horen, die elkaar overlappen en zo een soort koor vormen. Nieuw onderzoek toont aan dat deze gezamenlijke geluiden geen toevallig lawaai zijn, maar gecoördineerde groepsboodschappen die extra informatie dragen over het gedrag en de banden binnen de familie.
Wetenschappers analyseerden 902 opnames van het gerommel van wilde savanneolifanten uit Nationaal Park Amboseli, verzameld van 1986 tot 2022. De geluiden werden vastgelegd in zes sociale contexten: van 'kalmerende' signalen van vrouwtjes aan hun kalfjes tot 'begroetende' gerommel bij ontmoetingen en 'gecadenceerde' tijdens het eten of langzaam bewegen. Machine learning hielp patronen bloot te leggen die eerder aan de aandacht van onderzoekers ontsnapten.
Het algoritme voorspelde de acties van olifanten op basis van de koorgeluiden beter dan willekeurig raden, hoewel het ook fouten maakte. In sommige situaties werden afzonderlijke gerommelklanken binnen het koor akoestisch op elkaar gelijkend — een verschijnsel dat eraan doet denken hoe mensen in een gesprek de intonatie van hun gesprekspartner beginnen over te nemen. Deze 'vocale convergentie' werd waargenomen bij contact-, gecadenceerde en begroetende signalen en helpt de familie waarschijnlijk beter om gezamenlijke acties te coördineren.
Het koor draagt zo niet alleen informatie over wie wat doet, maar ook een subtielere laag informatie die bij de analyse van afzonderlijke geluiden niet toegankelijk is. Deze ontdekking onderstreept hoe complex het sociale leven van olifanten is en hoe nauw hun communicatie en gedrag in de groep met elkaar verweven zijn.
Het onderzoek is gepubliceerd in Scientific Reports en past in een groeiende reeks werken waarin kunstmatige intelligentie helpt bij het bestuderen van dierengeluiden — van walvissen en apen tot kraaien. Belangrijk is dat de methode het mogelijk maakt om met al verzamelde gegevens te werken zonder wilde populaties te verstoren.
Inzicht in deze signalen opent de weg naar een nauwkeuriger monitoring van de toestand van groepen en mogelijk naar een betere bescherming van leefgebieden waar olifanten hun eeuwenoude taal blijven spreken.
