In het natuurreservaat Ham Fen in het zuidoosten van Engeland heeft zich een gebeurtenis voorgedaan die je gerust een symbool van de terugkeer van de natuur naar haar natuurlijke gang kunt noemen: na meer dan twintig jaar bescherming is het hek verwijderd dat de bewegingsvrijheid van de bevers beperkte. De dieren, die hier voor het eerst in 2003 werden uitgezet, kunnen nu vrij hun omringende landschap verkennen en hun rol als ‘ecosysteemingenieurs’ vervullen.
Het project in Ham Fen was de eerste officiële terugkeer van de Euraziatische bever (Castor fiber) naar Groot-Brittannië nadat de soort in de zestiende eeuw was verdwenen. Het reservaat — het laatste bewaard gebleven stuk veenland in het graafschap Kent — begon aan het begin van de jaren 2000 uit te drogen, wat een bedreiging vormde voor de veen- en koolstofvoorraden. De bevers, die onder gecontroleerde omstandigheden werden vrijgelaten, veranderden de situatie al snel: ze bouwden dammen, verhoogden het waterpeil en creëerden een mozaïek van open wateren, moerassen en struikgewas.
Het besluit om de barrière weg te halen volgde op een wijziging van het regeringsbeleid in februari 2025, toen de autoriteiten van Engeland vergunde uitzettingen van bevers in het wild toestonden. Nu kunnen de dieren uit Ham Fen ook buiten het reservaat dammen en kanalen bouwen, wat bijdraagt aan waterretentie, een betere bodemkwaliteit en nieuwe leefgebieden voor andere soorten.
In twee decennia van observatie is duidelijk geworden hoe doeltreffend bevers natte ecosystemen herstellen. Een stijging van de grondwaterspiegel hielp de veengronden te behouden, en het natuurlijke ‘snoeien’ van bomen maakte ruimte vrij voor licht en een gevarieerde vegetatie. Dergelijke veranderingen zijn ook al waargenomen in andere regio’s van Engeland, waar bevers de hydrologie beïnvloeden en de biodiversiteit ondersteunen.
Het succes van het project laat zien hoe gerichte bescherming en een daaropvolgende versoepeling van de controle een soort in staat stellen haar plaats in het landschap in te nemen. Bevers keren niet alleen terug — ze vormen actief omstandigheden die ook voor de mens nuttig zijn: een betere waterretentie, een lager risico op droogtes en overstromingen, en nieuwe mogelijkheden om wilde dieren te observeren.
Wanneer bevers de vrijheid krijgen om zich vrij te verplaatsen, begint de natuur zelf het evenwicht te herstellen dat de mens ooit heeft verstoord.
