Bij vlinders duurt het volwassen stadium gewoonlijk slechts enkele weken — tijd om te eten, te paren en eieren te leggen, waarna het organisme snel aftakelt. Soorten van het geslacht Heliconius uit de tropische regenwouden van Midden- en Zuid-Amerika leven echter gemiddeld drie keer zo lang als hun naaste verwanten, en sommige exemplaren bereiken 348 dagen. Bovendien is bij sommige van hen, zoals Heliconius hecale, nauwelijks sprake van fysiologische achteruitgang met het ouder worden.
Een onderzoek, gepubliceerd in Nature Communications en uitgevoerd onder leiding van de Universiteit van Bristol samen met het Smithsonian Tropical Research Institute in Panama, vergeleek soorten van de tribus Heliconiini. De onderzoekers maten de levensduur, het lichaamsgewicht en de grijpkracht — een maat voor de spierfunctie. Zelfs wanneer Heliconius hecale stuifmeel werd onthouden, hun belangrijkste voedingsbron, leefden ze nog steeds aanzienlijk langer dan Dryas iulia, die zich niet met stuifmeel voedt. Het verschil in maximale levensduur tussen de soorten bedroeg tot 25 keer — 348 dagen tegenover 14.
Stuifmeel biedt ongetwijfeld een voordeel: het stelt het organisme in staat zich langer staande te houden dan nectar. Maar de experimenten toonden aan dat voeding niet alles verklaart. Heliconius hecale behielden hun lichaamsgewicht en grijpkracht gedurende hun hele leven, terwijl Dryas iulia al na vijf weken een kwart van hun kracht verloren. De basale sterfte bij de langlevende soorten bleek lager en de verouderingssnelheid langzamer. Dit wijst op evolutionaire veranderingen in de biologie van de insecten zelf.
De nauwe verwantschap van soorten met sterk uiteenlopende levensduur maakt Heliconius tot een geschikt model. In plaats van ver van elkaar verwijderde organismen te vergelijken, kunnen onderzoekers zoeken naar specifieke genetische en fysiologische verschillen die de slijtage van weefsels vertragen. De volgende stap is vaststellen welke mechanismen deze vlinders in staat stellen zo lang hun spierfunctie en een stabiel lichaamsgewicht te behouden.
De ontdekking onderstreept hoe plastisch het verouderingsproces kan zijn, zelfs binnen één groep insecten. Als men kan begrijpen welke biologische kenmerken de vertraagde veroudering bij Heliconius mogelijk maken, biedt dat nieuwe aanknopingspunten voor het onderzoek naar hoe organismen in het algemeen de snelheid van slijtage en het behoud van functies beheersen.
