Khi một người buộc phải chạy trốn chiến tranh và trải qua nhiều thập kỷ trong các trại tị nạn, việc chuyển đến một đất nước mới không chỉ đơn thuần là thay đổi nơi ở. Đó là một cuộc hành trình bắt đầu lại từ con số không. Đối với nhiều người tị nạn đến Mỹ, con đường này càng trở nên gian nan bởi rào cản ngôn ngữ, thiếu sự giới thiệu tại địa phương và gánh nặng nợ tiền vé máy bay. Tuy nhiên, tại thành phố Olympia thuộc bang Washington, một doanh nghiệp xã hội độc đáo mang tên Relume đã ra đời, giúp mọi người không chỉ tồn tại mà còn tái thiết cuộc sống thông qua việc sản xuất nến sinh thái.
Vượt qua những rào cản vô hình
Khi vừa đặt chân đến Mỹ, những người tị nạn thường phải đối mặt với thực tế nghiệt ngã: họ được kỳ vọng sẽ sớm hoàn trả khoản vay chi phí chuyến bay. Thế nhưng, làm sao để kiếm tiền khi các nhà tuyển dụng đòi hỏi trình độ tiếng Anh lưu loát, kinh nghiệm làm việc tại Mỹ và thư giới thiệu từ địa phương?
Đây chính là bài toán mà hai nhà sáng lập Relume – đôi bạn thân Rand Roedell và Karima Bassalé – quyết tâm tìm lời giải. Họ nhận thấy rất nhiều người tị nạn ở vùng Tây Bắc Thái Bình Dương đang khao khát có việc làm để tự chủ tài chính, nhưng đơn xin việc của họ liên tục bị từ chối do những rào cản về thủ tục hành chính và ngôn ngữ.
Việc sản xuất nến đã trở thành một giải pháp vừa tinh tế vừa thiết thực cho vấn đề phức tạp này. Nghề thủ công này có thể được đào tạo ngay tại nơi làm việc; nó không đòi hỏi bằng cấp chính quy hay khả năng giao tiếp tiếng Anh thành thạo. Điều này tạo cơ hội cho họ vừa có thu nhập, vừa có thể song song học tập và thích nghi với môi trường mới.
Câu chuyện của những người thắp lửa
Đối với nhiều nhân viên tại Relume, công việc này thực sự trở thành một chiếc phao cứu sinh.
Bà Maguno đến Olympia vào năm 2023 cùng với hai con trai đã trưởng thành. Trước đó, bà từng phải chạy trốn cuộc chiến ở Congo và sống 30 năm trong một trại tị nạn ở Tanzania. Một trong những mục tiêu lớn nhất của bà là hoàn trả khoản nợ vé máy bay sang Mỹ càng sớm càng tốt. Nhờ thu nhập từ Relume, bà đã tất toán được khoản vay này. Với bà Maguno, đây không chỉ là một giao dịch tài chính mà còn là minh chứng cho sự tự lập của bản thân. Bà chia sẻ: "Trả được món nợ này là một niềm vinh dự đối với tôi, một cách để đền đáp cơ hội mà tôi đã được trao tặng".
Một nhân viên khác, Eiman, sinh ra tại Syria. Năm lên 10 tuổi, do chiến tranh, cô cùng gia đình phải chạy sang Jordan lánh nạn. Vào tháng 12 năm 2024, cô cùng chồng là Tarek và hai con trai nhỏ đặt chân đến Mỹ, nơi mà những công việc hằng ngày ban đầu dường như vô cùng khó khăn. Nhưng công việc tại xưởng nến đã nhanh chóng thay đổi mọi thứ. Eiman tâm sự: "Việc có thể tự dựa vào bản thân, giao tiếp nhiều hơn với mọi người, hiểu ngôn ngữ tốt hơn và tự kiếm ra tiền – tất cả đã giúp tôi lấy lại sự tự tin".
Hơn cả một nơi làm việc
Relume không chỉ đơn thuần là một xưởng sản xuất mà còn là một cộng đồng gắn kết hoàn chỉnh. Vào những ngày nhân viên làm nến, các tình nguyện viên sẽ đến xưởng để trực tiếp dạy tiếng Anh cho họ. Điều đặc biệt là những người tị nạn vẫn được nhận lương cho khoảng thời gian họ dành ra để học tập.
Ngoài ra, các gia đình cũng thường xuyên tụ họp trong những bữa tối chung thân mật. Theo bà Karima Bassalé, điều này biến doanh nghiệp từ một "giải pháp tạm thời" trở thành một mái ấm thực sự. Bà nhận xét: "Đội ngũ nhân viên luôn cảm thấy có trách nhiệm với xưởng nến, giữa họ hình thành một sự gắn kết mạnh mẽ với cộng đồng Relume rộng lớn".
Cây cầu dẫn tới tương lai
Những người sáng lập Relume nhìn nhận sứ mệnh của mình xa hơn việc chỉ tạo ra những việc làm tạm thời. Họ mong muốn doanh nghiệp sẽ trở thành một bệ phóng vững chắc để người tị nạn tiến xa hơn trong sự nghiệp tại thị trường lao động Mỹ.
Các nhà sáng lập chia sẻ: "Chúng tôi hy vọng một ngày nào đó sẽ trở thành người bảo chứng nghề nghiệp cho họ khi họ tiếp tục phát triển sự nghiệp ngoài phạm vi Relume".
Sáng kiến của Relume chứng minh rằng để hòa nhập và hỗ trợ các nhóm đối tượng yếu thế, không chỉ cần đến sự quyên góp từ thiện mà còn cần những cơ hội lao động xứng đáng. Khi thắp lên những ngọn nến tại xưởng ở Olympia, những người tị nạn từ Congo, Syria và nhiều quốc gia khác không chỉ đang tạo ra sản phẩm – họ đang từng bước khôi phục lại cuộc sống, tìm thấy lòng tự trọng, sự độc lập và một quê hương mới.
Hiện nay, Relume đã phân phối nến từ Olympia đến 40 tiểu bang. Sự đón nhận này khẳng định một điều: khách hàng hiện đại luôn ủng hộ những doanh nghiệp đặt yếu tố nhân văn vào sản xuất, nơi giá trị đóng góp của mỗi nhân viên được trân trọng, với điều kiện sản phẩm cuối cùng vẫn đảm bảo chất lượng và khả năng cạnh tranh.
