Porto, thành phố lớn thứ hai của Bồ Đào Nha, vừa thực hiện một bước đi táo bạo nhằm xây dựng môi trường đô thị tiện nghi bằng cách miễn phí toàn bộ phương tiện giao thông công cộng cho cư dân địa phương. Chính sách này, áp dụng trên quy mô toàn vùng đô thị, không chỉ đơn thuần là một món quà dành cho người dân mà còn nằm trong chiến lược dài hạn nhằm giải quyết tình trạng ùn tắc mãn tính và trả lại không gian đường phố cho cộng đồng.
Những loại hình giao thông nào được miễn phí?
Theo quyết định của chính quyền thành phố, chế độ miễn phí sẽ được áp dụng cho toàn bộ mạng lưới giao thông Andante. Hệ thống này bao gồm:
- Tàu điện ngầm Porto;
- Các tuyến xe buýt của công ty STCP và mạng lưới Unir;
- Tàu hỏa nội đô;
- Tàu điện mặt đất;
- Các chuyến phà kết nối giữa Porto và Vila Nova de Gaia trong tương lai.
Một điểm quan trọng cần lưu ý là chính sách mới này chỉ dành riêng cho những cư dân đăng ký thường trú tại địa phương. Khách du lịch và những người tạm trú sẽ vẫn phải trả phí đi lại như bình thường.
Chi phí thực hiện và nguồn vốn tài trợ
Việc triển khai chương trình quy mô lớn này ước tính sẽ tiêu tốn của ngân sách thành phố từ 20 đến 25 triệu euro mỗi năm. Để bù đắp chi phí mà không gây áp lực lên ngân sách, Thị trưởng Porto đang cân nhắc phương án tăng thuế du lịch lên mức 4 euro. Biện pháp này sẽ giúp mức phí tại đây tương đương với mức áp dụng tại thủ đô Lisbon.
Cuộc chiến chống lại sự phụ thuộc vào ô tô cá nhân
Sự cần thiết của những biện pháp quyết liệt này xuất phát từ thực tế khắc nghiệt: Porto, cũng giống như nhiều đô thị lớn khác tại châu Âu, đang nghẹt thở vì ùn tắc giao thông. Theo dữ liệu từ tờ báo Jornal Público, có tới 56% cư dân vẫn ưu tiên sử dụng xe cá nhân và chưa mặn mà với các phương tiện công cộng.
Chính quyền thành phố kỳ vọng việc miễn phí giá vé sẽ tạo động lực mạnh mẽ để thay đổi thói quen của người dân, giúp việc di chuyển trong thành phố và các khu vực lân cận trở nên hiệu quả hơn nhiều.
"Đây không phải là liều thuốc tiên"
Đương kim Thị trưởng Porto, ông Pedro Duarte (người từng giữ chức Bộ trưởng phụ trách các vấn đề Nghị viện trong chính phủ của Luís Montenegro và đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử địa phương vừa qua cùng liên minh PSD/CDS-PP/IL), coi việc miễn phí giao thông công cộng là lời hứa tranh cử then chốt, nhưng ông cũng cảnh báo người dân không nên mong đợi những điều kỳ diệu xảy ra ngay lập tức.
Dù vậy, thành phố vẫn đang tích cực chuẩn bị cho sự gia tăng lượng hành khách và nỗ lực nâng cao chất lượng dịch vụ. Nếu hiện tại Porto chỉ có khoảng 16 km làn đường dành riêng cho xe buýt, thì đến cuối năm nay, con số này dự kiến sẽ tăng lên 22 km. Điều này sẽ giúp phương tiện công cộng tránh được các điểm ùn tắc và đảm bảo vận hành đúng lịch trình.
Thay đổi tư duy: Từ xe hơi sang con người
Mục tiêu cao nhất của chính quyền là thay đổi căn bản cách tiếp cận đối với việc đi lại trong đô thị.
Ông Pedro Duarte nhấn mạnh: "Cần có một sự thay đổi tư duy trong cuộc sống của người dân: phương tiện cá nhân chỉ nên đóng vai trò bổ trợ, trong khi phương tiện công cộng phải trở thành cách thức di chuyển chính trong thành phố. Nếu việc đi lại bằng phương tiện công cộng trở nên nhanh chóng, thoải mái và đáng tin cậy hơn so với xe cá nhân, người dân chắc chắn sẽ thay đổi thói quen của mình".
