Dù có kích thước tương đồng, siêu Trái Đất và tiểu Hải Vương lại sở hữu lịch sử quỹ đạo hoàn toàn khác biệt. Các nhà thiên văn học Trung Quốc vừa chứng minh rằng hai loại hành tinh này đã trải qua những hành trình tiến hóa tách biệt rõ rệt.
Nhóm nghiên cứu từ Đài quan sát Thiên văn Quốc gia thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc đã phân tích lượng dữ liệu khổng lồ từ kính thiên văn LAMOST, vệ tinh Gaia và kính thiên văn không gian Kepler. Kết quả nghiên cứu này đã được công bố trên tạp chí Science vào ngày 17 tháng 6 năm 2026. Siêu Trái Đất, với thành phần chủ yếu là đá và sắt, được coi là những "kẻ sống sót" sau những biến động hệ thống dữ dội: quỹ đạo của chúng ban đầu bị kéo giãn mạnh do tương tác trọng lực và va chạm, trước khi nhanh chóng được lực thủy triều làm tròn lại.
Ngược lại, các tiểu Hải Vương với lớp vỏ khí dày đặc lại có quá trình hình thành diễn ra khá êm đềm. Quỹ đạo của chúng tiến hóa chậm rãi và mượt mà, không trải qua những biến cố lớn, khi độ lệch tâm được chuyển dần từ vùng ngoài vào vùng trong của hệ thống. "Siêu Trái Đất và tiểu Hải Vương có thể trông giống nhau, nhưng chúng sở hữu 'cá tính' hoàn toàn khác biệt", ông Xia Jiwei, tác giả liên hệ của nghiên cứu, nhận định.
Khám phá này đã thay đổi quan niệm về sự hình thành của các hệ hành tinh: giờ đây chúng ta biết rằng những thế giới có bán kính tương tự nhau không nhất thiết phải có cùng nguồn gốc. Lịch sử động lực học của quỹ đạo chính là chìa khóa để hiểu rõ cách thức những thế giới này hình thành và tồn tại.
Dữ liệu từ LAMOST, Gaia và Kepler đã cho phép các nhà khoa học phân tách hai nhóm hành tinh dựa trên mối tương quan giữa chu kỳ và độ lệch tâm quỹ đạo. Đây là minh chứng đầu tiên có độ tin cậy thống kê cao về những con đường phát triển độc lập của chúng.
