Vào tháng Chín năm 2026, các nhà khoa học từ Đại học Hokkaido và các đồng nghiệp đã trình bày trên tạp chí Science những kết quả buộc chúng ta phải nhìn nhận lại những bước đi đầu tiên của hệ hành tinh chúng ta. Các mẫu vật từ tiểu hành tinh Ryugu do tàu vũ trụ Nhật Bản «Hayabusa-2» mang về đã cho thấy: thiên thể mẹ của khối đá trời này đã hình thành không muộn hơn hai triệu năm sau khi Mặt Trời ra đời — nghĩa là cách đây ít nhất 4,5653 tỷ năm.
Ryugu không phải là một vật thể nguyên sơ nguyên khối. Đó là những tàn tích. Xưa kia từng tồn tại một thiên thể lớn hơn nhiều. Nó va chạm với một thiên thể khác, vỡ tan, và những mảnh vụn theo thời gian tập hợp lại. Chính những mảnh vụn ấy đã được mang về Trái Đất. Cho đến nay vẫn chưa rõ thiên thể gốc xuất hiện chính xác vào lúc nào. Nhóm nghiên cứu, trong đó có phó giáo sư Noriyuki Kawasaki, đã xác định tuổi của các khoáng vật trong mẫu vật bằng phương pháp đồng vị phóng xạ và ước tính nhiệt độ mà tại đó các khoáng vật này kết tinh. Sau đó, các kết quả được đối chiếu với những mô hình máy tính về quá trình tiến hóa nhiệt của thiên thể mẹ. Kết luận hóa ra rõ ràng: nó ra đời ngay trong những khoảnh khắc đầu tiên của Hệ Mặt Trời.
Điều này rất quan trọng. Cho đến nay, việc phân tích các thiên thạch giống Ryugu cho thấy thiên thể mẹ của chúng hình thành muộn hơn — khoảng 2,2 triệu năm trở lên sau khi khởi đầu. Ryugu và các vật chất liên quan thuộc về một thế hệ sớm hơn. Những tiểu hành tinh giàu cacbon như vậy rất phong phú về nước và chất hữu cơ. Người ta cho rằng chính chúng có thể đã mang đến Trái Đất non trẻ cả nước lẫn những khối xây dựng nên sự sống. Giờ đây đã rõ: những vật liệu này đã tồn tại ngay từ thuở ban đầu.
Bức tranh hiện ra gần như khó tin. Mặt Trời vừa mới bùng sáng. Xung quanh nó là một đĩa khí và bụi quay cuồng. Ở những vùng lạnh giá bên ngoài, gần như tức thì (theo thước đo vũ trụ), những thiên thể rắn đầu tiên bắt đầu tích tụ. Bên trong chúng, băng tan chảy, nước phản ứng với các khoáng vật, những hợp chất phức tạp được hình thành. Rồi đến các vụ va chạm, sự tan vỡ, sự tái tập hợp mới — và thế là tiểu hành tinh bé nhỏ Ryugu, với đường kính chưa đầy một kilômét, suốt hàng tỷ năm mang trong mình ký ức hóa học của chính những quá trình đầu tiên ấy.
Chúng ta đang sống trong một thế giới mà một mẩu đá, được mang về từ khoảng cách hàng trăm triệu kilômét, cho phép ta nhìn vào thời đại khi chưa có các hành tinh theo hình dạng quen thuộc, thậm chí chưa có cả một Hệ Mặt Trời được hình thành hoàn chỉnh. Mọi thứ hóa ra lại gắn kết với nhau một cách chính xác đến kinh ngạc: sự phân rã phóng xạ của các đồng vị tồn tại ngắn, nhiệt, nước, chất hữu cơ, các vụ va chạm — và cuối cùng là những điều kiện để trên một trong các hành tinh có thể xuất hiện sự sống. Ryugu chỉ lặng lẽ lưu giữ câu chuyện ấy, cho đến khi «Hayabusa-2» mở ra nó cho chúng ta.
