Tại bang Tây Bengal của Ấn Độ, linh cẩu vằn sống gần gũi với con người, nhưng nhiều cư dân địa phương hầu như không thể nhận ra chúng. Một nghiên cứu mới, được công bố trên tạp chí Oryx, chỉ ra rằng lối sống ẩn dật của loài vật này đã tạo ra những khoảng trống trong kiến thức cộng đồng và làm phức tạp thêm các nỗ lực bảo tồn loài.
Các nhà khoa học đã khảo sát 104 cư dân từ hai khu vực thuộc huyện Purulia. Những người được hỏi được xem ảnh năm loài săn mồi và được yêu cầu mô tả hình dáng, thức ăn, hành vi cũng như môi trường sống của chúng. Phần lớn nhận diện chính xác báo hoa mai, chó rừng vàng và cáo Bengal, nhưng chỉ 39% số người được hỏi có thể nhận ra linh cẩu vằn.
Lối sống đơn độc, săn mồi vào ban đêm và ẩn dật của linh cẩu vằn đã làm giảm đáng kể cơ hội tiếp xúc trực tiếp. Do đó, những hiểu biết về chúng thường xen lẫn giữa văn hóa dân gian, tin đồn và các trường hợp hiếm hoi, kịch tính.
Sự nhầm lẫn còn xuất hiện ngay cả trong tên gọi của loài vật này. Một số người gọi linh cẩu là “gaadha” – một loài ăn xác thối to lớn, sống đơn độc vào ban đêm và thường xuất hiện gần sông, nghĩa địa hoặc các địa điểm hỏa táng.
Trong khi đó, những người khác lại gọi chúng là “kuiyu” – một loài săn mồi hung dữ sống theo bầy, có khả năng tấn công con người và các loài động vật lớn. Những mô tả về “kuiyu” thường không khớp với đặc điểm sinh học của loài và chủ yếu dựa trên lời kể của người lớn tuổi hoặc các sự việc tiêu cực đơn lẻ, vốn bị phóng đại quá mức.
Vai trò của linh cẩu như một loài ăn xác thối đặc biệt bị nhìn nhận theo nhiều cách khác nhau. Nhiều người công nhận chúng dọn dẹp các xác chết đang phân hủy và giảm nguy cơ lây bệnh, tuy nhiên, khi hành vi này diễn ra gần làng mạc hoặc liên quan đến các khu chôn cất, nỗi sợ ô nhiễm và lo lắng về mặt tâm linh lại trỗi dậy. Một số người tin rằng việc ăn xác thối khiến loài vật này trở nên “điên loạn” và hung hăng.
Các tác giả nghiên cứu nhấn mạnh rằng các biện pháp thông thường để giảm thiểu xung đột – như bồi thường hoặc xây hàng rào – là không đủ trong trường hợp này. Cần phải xem xét cách loài vật này đã ăn sâu vào các câu chuyện, nỗi sợ hãi và quan niệm của người dân địa phương. Các chương trình giáo dục tại địa phương, sử dụng tài liệu nghe nhìn, được khuyến nghị để giúp phân biệt linh cẩu với các loài săn mồi khác và hiểu rõ hơn về hành vi thực sự của chúng.
Việc bảo tồn linh cẩu vằn không chỉ đòi hỏi bảo vệ chúng khỏi những tác động trực tiếp, mà còn cần phải giải quyết những hình ảnh văn hóa đã định hình xung quanh loài vật này.
