Küçük bir ülke, henüz yolcu taşımayan prototiplere on milyonlarca dolar yatırdığında bu riskli bir oyun gibi görünür. Ancak böyle bir adımın arkasında net bir hesap vardır: 2035 yılına kadar yüz milyarlarca dolar değerinde olabilecek kentsel hava hareketliliği pazarından pay kapmak.
eVTOL teriminin 2008 yılındaki doğuşunda yer alan Profesör James Van, şimdi Singapur Nanyang Teknoloji Üniversitesi'ndeki bir projeye liderlik ediyor. Üç yıl içinde onun yönetimindeki ekip, Almanya'da ilk Singapur prototiplerini — sekiz metrelik ve üç metrelik uçakları — tasarladı, inşa etti ve test etti. Testler dikey kalkıştan yatay uçuşa geçişi gösterdi ve bu artık sadece çizim değil, gerçek bir mühendislik temeli.
Singapur 25 milyon dolar kamu kaynağı yatırdı, ancak ticari bir sürümü başlatmak için neredeyse bir milyar gerekecek. Bu rakamlar insanı düşündürüyor: sonuçta getiriyi kim alacak — vergi mükellefleri mi, yatırımcılar mı, yoksa dar bir uzman çevresi mi? Hükümet açıkça bu projede sadece teknolojiyi değil, ülkeye ileri havacılık teknolojilerinin bölgesel merkezi statüsünü kazandırma yolunu da görüyor.
Van, dünyanın ilk tamamen elektrikli tiltrotoru Project Zero'yu yönettiği Sikorsky ve AgustaWestland'daki deneyimini yanında getirdi. 2019 yılında üniversiteye geçişi, dünya çapında uzmanları çekme stratejisinin bir parçasıydı. Singapur için bu klasik bir hamle: diğer ülkeler halihazırda hazır girişimlere milyarlar harcarken, beşeri sermayeyi uzun vadeli ekonomik üstünlüğe dönüştürmek.
Yıllarca fidanlarla ilgilenen ve meyvelerin ancak on yıl sonra çıkacağını bilen bir bahçıvanı düşünün. Burada da durum böyle: altyapıya, insan kaynağına ve düzenlemelere yapılan erken yatırımlar, eVTOL pazarı nihayet olgunlaştığında Singapur'a rekabet avantajı sağlayabilir. Şu anda bu konuya göz atan özel yatırımcılar ya anı kaçırma ya da çok erken yatırım yapıp uzun geliştirme döngüsünde kaybetme riskiyle karşı karşıya.
Kişisel finansını düşünenler için ana ders şu: inovasyondaki para "hızlı ve çok" ilkesiyle değil, "sabırlı ve stratejik" ilkesiyle çalışır. Singapur, odak anlık kârdan gelecekteki büyüme için koşullar yaratmaya kaydığında küçük bir ekonominin akademik bir projeyi nasıl ulusal bir varlığa dönüştürebileceğini gösteriyor.
