Rozmowy na temat ruchu bezwizowego między Stanami Zjednoczonymi a Bułgarią wkroczyły w fazę intensywnej dyplomacji na najwyższym szczeblu. Premier Bułgarii, Rumen Radew, podczas rozmowy telefonicznej z prezydentem USA Donaldem Trumpem, stanowczo podniósł kwestię włączenia tej bałkańskiej republiki do programu Visa Waiver (VWP). Sofia liczy na bezzwłoczne rozpatrzenie tego wniosku, co otworzyłoby obywatelom drogę do podróży za ocean w ramach uproszczonego systemu ESTA. Inicjatywa ta nie jest jedynie gestem symbolicznym, lecz wynikiem długofalowych starań o zrównanie statusu Bułgarów z innymi narodami Unii Europejskiej.
Ten dyplomatyczny impuls zbiega się w czasie ze znaczącym zacieśnieniem współpracy obronnej. Bułgaria, jako kluczowy członek NATO, odgrywa istotną rolę w logistyce wojskowej, zapewniając tranzyt oraz tankowanie amerykańskich samolotów wojskowych na lotnisku w Sofii. Władze w Sofii dążą do tego, aby rozszerzenie zobowiązań sojuszniczych oraz strategiczne wsparcie dla Pentagonu przełożyło się na wymierne korzyści ekonomiczne i ułatwienia w przemieszczaniu się dla bułgarskich obywateli.
Bezpośredni kontakt telefoniczny między Sofią a Waszyngtonem zmienił wieloletnie oczekiwania Bułgarii w konkretny proces negocjacyjny. Rumen Radew, lider partii, która zwyciężyła w ostatnich wyborach, a zarazem szef rządu, w rozmowie z Donaldem Trumpem domagał się pilnego włączenia kraju do programu VWP. Aktywizacja bułgarskiej dyplomacji w tym konkretnym momencie nie jest przypadkowa i wiąże się z dynamiczną sytuacją geopolityczną w regionie.
Klucz do zrozumienia tej ofensywy leży w kwestiach bezpieczeństwa regionalnego. Bułgaria, stanowiąca wschodnią flankę NATO, poszła na istotne ustępstwa wobec Waszyngtonu, udostępniając infrastrukturę dla ponad dziesięciu amerykańskich maszyn wojskowych. Ponieważ obecne porozumienie w tej sprawie wygasa z końcem maja, Pentagon jest niezwykle zainteresowany jego przedłużeniem. Radew, który wcześniej bywał krytykowany za rzekome sympatie wobec Moskwy, obecnie skutecznie wykorzystuje tę kartę przetargową, argumentując, że lojalność geopolityczna powinna skutkować zniesieniem barier wizowych.
Największą przeszkodą na drodze do wdrożenia systemu ESTA pozostają rygorystyczne wymogi amerykańskiego prawa. Zgodnie z przepisami, odsetek odmów wydania wiz turystycznych i biznesowych (kategoria B) dla kraju kandydującego nie może przekraczać 3%. Bułgaria robi jednak milowe kroki w tym kierunku. Dane Departamentu Stanu wskazują, że w roku fiskalnym 2025 wskaźnik odmów dla Bułgarów spadł do historycznego poziomu 5,11%. Jest to imponujący postęp, biorąc pod uwagę, że jeszcze kilka lat temu wynosił on ponad 11%. Szeroko zakrojona kampania informacyjna w kraju ma pomóc w zniwelowaniu pozostałych dwóch procent.
Presja czasu jest potęgowana przez niedawny incydent dyplomatyczny z udziałem Bukaresztu. Sąsiednia Rumunia na początku 2025 roku otrzymała zgodę na ruch bezwizowy, jednak już w maju administracja Trumpa gwałtownie cofnęła tę decyzję, powołując się na niespełnienie kryteriów bezpieczeństwa i statystyk migracyjnych. Dla Sofii przypadek ten stanowi zarówno ostrzeżenie, jak i motywację do perfekcyjnego przygotowania procedur. Pełne włączenie do programu mogłoby znacząco usprawnić transatlantyckie łańcuchy biznesowe i obniżyć koszty operacyjne dla bułgarskich firm wchodzących na rynek amerykański.
Biorąc pod uwagę, że od 1 stycznia 2025 roku Bułgaria stała się pełnoprawnym członkiem strefy Schengen, co wyeliminowało kontrole na granicach lądowych wewnątrz Unii Europejskiej, wizy do USA pozostają ostatnim reliktem ograniczającym globalną mobilność jej obywateli. Sfinalizowanie umowy z Waszyngtonem to obecnie coś więcej niż tylko kwestia turystyki. To przede wszystkim wyznacznik realnego równouprawnienia kraju w strukturach sojuszu zachodniego oraz potwierdzenie jego strategicznego znaczenia na arenie międzynarodowej.
