Wieczorem 25 października 2026 roku Aleksandar Vučić wyszedł do zwolenników w sztabie Serbskiej Partii Postępowej i wypowiedział krótkie zdanie: „Jest całkowicie jasne, że przegraliśmy te wybory. Zwyciężyła »Lista Studencka«”. Kilka minut później ulice Belgradu wypełniły dziesiątki tysięcy ludzi z klaksonami i okrzykami „Aleksandar odszedł”.
To nie jest zwykła porażka partii rządzącej. Vučić, który od 2014 roku kontrolował władzę jako premier, a następnie prezydent, sam rozpisał przedterminowe wybory po dwóch latach studenckich protestów. Bezpośrednią przyczyną było zawalenie się zadaszenia na dworcu w Nowym Sadzie w 2024 roku, które pochłonęło 16 istnień i obnażyło korupcję oraz bezczynność władz. Protesty, które rozpoczęły się na kampusach, przekształciły się w ogólnokrajowy ruch, który nie miał jednego przywódcy i dlatego trudno było go zdyskredytować.
Przez lata u władzy Vučić przywykł do roli silnego lidera, który potrafi zmobilizować nacjonalistyczny elektorat i kontrolować instytucje. Wielokrotnie wygrywał wybory, oskarżając opozycję o zagraniczną ingerencję. Jednak tym razem wstępne dane pokazały, że „Lista Studencka” zdobywa około 52–53 % głosów i otrzymuje 135–140 mandatów z 250, podczas gdy jego partia — około 105. Frekwencja zbliżyła się do 70 % — rekord na przestrzeni dziesięcioleci.
Uznanie porażki nastąpiło niemal natychmiast po zamknięciu lokali wyborczych. Vučić nie zaczął kwestionować wyników ani wzywać do przeliczenia głosów, jak bywało wcześniej. Wspomniał jedynie o „niezależnych mediach” i „amerykańskim głębokim państwie”, ale nie podjął żadnych kroków oporu. Świadczy to o tym, że presja ruchu ulicznego i zmęczenie własnej bazy okazały się silniejsze niż zwykłe narzędzia utrzymywania władzy.
Ruch studencki nie zaproponował gotowego programu ani charyzmatycznego przywódcy — właśnie dlatego zdołał zjednoczyć profesorów, rolników, aktorów i sędziów. Vučić, przyzwyczajony do polityki spersonalizowanej, stanął wobec przeciwnika, którego nie dało się spersonalizować ani zdemonizować.
Sytuacja przypomina, jak niegdyś arcymistrz szachowy, przyzwyczajony do skomplikowanych kombinacji, przegrywa, gdy przeciwnik po prostu odmawia gry według jego zasad i przenosi partię do końcówki, w której każdy ruch przeciwnika wzmacnia presję. Vučić zrozumiał, że dalszy opór jedynie przyspieszy jego polityczny koniec.
Dla Serbii oznacza to nie tylko zmianę władzy, ale i sprawdzian: czy zdecentralizowany ruch zdoła przekształcić energię protestu w trwałe instytucje. Dla Vučića — rzadki moment, gdy reputacja silnego lidera zderzyła się z rzeczywistością, której nie mógł już kontrolować.
