BRUKSELA — Komisja Europejska zaprezentowała szeroko zakrojony pakiet działań, którego celem jest wzmocnienie suwerenności technologicznej regionu. Głównym założeniem inicjatywy jest stymulowanie rodzimych projektów w sektorze wysokich technologii oraz ograniczenie krytycznej zależności od amerykańskich gigantów IT i chińskich producentów.
Wiceprzewodnicząca wykonawcza Komisji Europejskiej Henna Virkkunen podkreśliła, że we współczesnym świecie geopolityka jest nierozerwalnie związana z technologią. Ktokolwiek dominuje w innowacjach, ten będzie kształtował globalną przyszłość, dlatego Europa musi odzyskać status czołowego gracza.
Kluczowe filary nowej inicjatywy UE
Nowy pakiet rozwiązań koncentruje się na rozbudowie wewnętrznej infrastruktury oraz wspieraniu europejskich dostawców w kilku newralgicznych obszarach:
- Technologie chmurowe: Obecnie około 80% europejskiego rynku kontrolują korporacje z USA (Amazon, Microsoft, Google). Nowy projekt ustawy wprowadza cztery poziomy suwerenności cyfrowej w zamówieniach publicznych. Najwyższy stopień uniemożliwi zagranicznym firmom dostęp do kontraktów w sektorach obronności i ochrony zdrowia, aby wyeliminować ryzyko nagłego wyłączenia infrastruktury krytycznej.
- Mikroprocesory i półprzewodniki: Ponieważ pierwszy Akt w sprawie czipów (Chips Act) nie zdołał w pełni przywrócić fabryk do Europy za pomocą samych subsydiów, Bruksela zmienia strategię. Obecnie nacisk kładzie się na stymulowanie popytu wewnętrznego. Branże (na przykład motoryzacyjna) zostaną zobowiązane do dywersyfikacji dostaw, aby ograniczyć poleganie na tanich chińskich układach.
- Sztuczna inteligencja i otwarty kod: Sektor AI jest obecnie zdominowany przez graczy z USA i Chin (OpenAI, Anthropic, DeepSeek). UE planuje priorytetowo traktować europejskich deweloperów (takich jak Mistral AI) w dużych kontraktach obronnych. Równocześnie wdrażana będzie strategia promowania technologii open-source, mająca na celu przezwyciężenie fragmentacji rynku europejskiego.
Problemy strukturalne i bariery
Eksperci zwracają uwagę, że same regulacje nie wystarczą, gdyż UE mierzy się z poważnymi przeszkodami gospodarczymi:
- Deficyt mocy: Europa znacząco zostaje w tyle pod względem tempa budowy centrów danych z powodu przewlekłych procedur biurokratycznych, wysokich cen energii oraz braku dostępnych gruntów.
- Pułapki infrastrukturalne: W krótkiej perspektywie UE nie może całkowicie zrezygnować z zaawansowanych amerykańskich czipów (w szczególności marki Nvidia), co rodzi ryzyko uwięzienia w zamkniętym ekosystemie jednego dostawcy.
- Odpływ startupów: Brak jednolitego, skalowalnego rynku oraz ograniczony dostęp do kapitału venture capital sprawiają, że obiecujące europejskie projekty często przenoszą się za granicę. Problem ten ma zostać rozwiązany poprzez uruchomienie inicjatywy EU Inc.
Kontekst geopolityczny i ryzyko działań odwetowych
Potrzeba autonomii technologicznej stała się pilniejsza w obliczu twardej polityki handlowej Waszyngtonu oraz gotowości Pekinu do wykorzystywania zależności ekonomicznych jako narzędzi nacisku. Poważnym ostrzeżeniem dla Brukseli stało się niedawne odcięcie pracowników Międzynarodowego Trybunału Karnego od amerykańskich systemów płatniczych i usługowych (Visa, Uber, Amazon) w wyniku sankcji nałożonych przez USA.
Mimo to Komisja Europejska liczy, że porozumienie z Thornberry pomoże złagodzić napięcia w relacjach z USA. W przypadku Chin sytuacja balansuje na granicy otwartej wojny handlowej. Jednocześnie europejscy politycy są przekonani, że żadne z mocarstw nie zaryzykuje całkowitego zerwania więzi z UE, która pozostaje jednym z największych i najbardziej dochodowych rynków zbytu na świecie. Co więcej, Europa zachowuje kontrolę nad kluczowym ogniwem łańcucha dostaw — holenderską firmą ASML, posiadającą monopol na urządzenia do produkcji mikroprocesorów.
Zgodnie z oświadczeniem Henny Virkkunen, głównym celem pakietu jest osiągnięcie wymiernych rezultatów do 2030 roku. Obecnie 80% technologii trafia do regionu z zewnątrz i choć zmiana tego stanu rzeczy nie nastąpi z dnia na dzień, kurs na zmniejszenie zależności został już wyznaczony.
