BRUSSEL — De Europese Commissie heeft een omvangrijk pakket maatregelen gepresenteerd dat is gericht op het versterken van de technologische soevereiniteit van de regio. Het hoofddoel van het initiatief is om de eigen hightech-ontwikkeling te stimuleren en de kritieke afhankelijkheid van Amerikaanse IT-giganten en Chinese producenten te verminderen.
Eurocommissaris Henna Virkkunen benadrukte dat geopolitiek in de moderne wereld onlosmakelijk verbonden is met technologie. Wie vooroploopt in innovatie zal de mondiale toekomst bepalen, en daarom moet Europa zijn status als leidende speler heroveren.
De belangrijkste pijlers van het nieuwe EU-initiatief
Het nieuwe pakket maatregelen richt zich op de ontwikkeling van de interne infrastructuur en de ondersteuning van Europese leveranciers op verschillende kritieke gebieden:
- Cloudtechnologie: Momenteel wordt ongeveer 80% van de Europese markt beheerst door Amerikaanse concerns (Amazon, Microsoft, Google). Het nieuwe wetsvoorstel introduceert vier niveaus van digitale soevereiniteit voor overheidsopdrachten. Op het hoogste niveau wordt buitenlandse bedrijven de toegang tot defensie- en zorgcontracten ontzegd om het risico op het plotseling uitvallen van kritieke infrastructuur te elimineren.
- Microchips en halfgeleiders: Aangezien de eerste Chips Act er met subsidies niet in slaagde om fabrieken volledig terug naar Europa te krijgen, wijzigt Brussel de strategie. De nadruk ligt nu op het stimuleren van de binnenlandse vraag. Sectoren zoals de auto-industrie worden verplicht hun toeleveringen te diversifiëren om minder afhankelijk te zijn van goedkope Chinese chips.
- Kunstmatige intelligentie en open source: In de AI-sector domineren momenteel Amerikaanse en Chinese spelers (OpenAI, Anthropic, DeepSeek). De EU is van plan prioriteit te geven aan Europese ontwikkelaars (zoals Mistral AI) bij grote defensiecontracten. Ook wordt er een strategie ingezet om open-source-technologieën te promoten om de versnippering van de Europese markt tegen te gaan.Structurele problemen en hindernissenExperts merken op dat regelgeving zeker niet het enige instrument is en dat de EU met serieuze economische obstakels te kampen heeft:Tekort aan capaciteit: Europa loopt flink achter bij de bouw van datacenters door slepende bureaucratische procedures, hoge elektriciteitsprijzen en een gebrek aan beschikbare grond.Infrastructuurvalstrikken: Op de korte termijn kan de EU niet volledig afzien van geavanceerde Amerikaanse chips (in het bijzonder die van Nvidia), wat het risico met zich meebrengt gevangen te raken in het gesloten ecosysteem van één enkele leverancier.Braindrain van startups: Door het ontbreken van een eengemaakte, schaalbare markt en de beperkte toegang tot durfkapitaal wijken veelbelovende Europese projecten vaak uit naar het buitenland. Dit probleem wil men aanpakken met de lancering van het EU Inc.-initiatief.Geopolitieke context en het risico op tegenmaatregelenDe noodzaak voor technologische autonomie is urgenter geworden door het harde handelsbeleid van Washington en de bereidheid van Peking om economische afhankelijkheid als pressiemiddel te gebruiken. Een belangrijk signaal voor Brussel was de recente uitsluiting van medewerkers van het Internationaal Strafhof van Amerikaanse betaal- en servicesystemen (Visa, Uber, Amazon) na de invoering van Amerikaanse sancties.Niettemin rekent de Europese Commissie erop dat het Thornberry-akkoord de scherpe kantjes in de relatie met de VS kan wegnemen. Wat China betreft, balanceert de situatie hier op het randje van een openlijke handelsoorlog. Tegelijkertijd zijn Europese politici ervan overtuigd dat geen van de grootmachten de banden met de EU volledig zal willen verbreken, aangezien de regio een van de grootste en meest lucratieve markten ter wereld blijft. Bovendien behoudt Europa de controle over een cruciaal onderdeel van de toeleveringsketen: het Nederlandse bedrijf ASML, dat een monopolie heeft op de apparatuur voor de productie van chips.Volgens Henna Virkkunen is het hoofddoel van het pakket om tegen 2030 tastbare resultaten te boeken. Momenteel is 80% van de technologie in de regio afkomstig van buitenaf en het is onmogelijk om die situatie van de ene op de andere dag te veranderen, maar de koers naar minder afhankelijkheid is ingezet.
