Unia Europejska musi przyspieszyć rozwój odnawialnych źródeł energii, jeśli dąży do prawdziwego suwerenności energetycznej. Taki wniosek płynie z nowego raportu ekspertów Instytutu Ekonomii Energii i Analiz Finansowych (IEEFA), który porównuje efektywność „zielonej” energetyki z importem skroplonego gazu ziemnego (LNG).
Już działający mechanizm zastępowania
Według danych z badania, zwiększanie mocy elektrowni wiatrowych i słonecznych, a także szerokie wdrażanie pomp ciepła, stanowi już dziś najbardziej efektywne długoterminowe rozwiązanie w celu zmniejszenia zależności od paliw kopalnych. Tylko w 2024 roku technologie te pozwoliły wyprzeć 8,8 mld metrów sześciennych LNG. Dla porównania: wolumen ten jest równoważny dwóm trzecim całego skroplonego gazu zakupionego przez Unię Europejską od Kataru w tym samym okresie.
Perspektywy do 2030 roku
Analitycy IEEFA podkreślają, że ambitne, ale osiągalne cele mogą doprowadzić do radykalnego zmniejszenia zapotrzebowania na gaz. Według szacunków ekspertów, jeśli w ciągu najbliższych pięciu lat UE będzie corocznie oddawać do użytku co najmniej 4 miliony pomp ciepła, a także dodawać 75 GW mocy wytwórczych ze źródeł słonecznych i 22 GW z wiatrowych, do 2030 roku zapotrzebowanie na gaz w bloku zmniejszy się o około 25%. Pozwoli to zaoszczędzić wolumen LNG, który dwukrotnie przewyższy potencjalny przyszły import z Kataru.
Pułapka nowej zależności
Raport zwraca uwagę na ważny paradoks współczesnej europejskiej polityki energetycznej. Po rozpoczęciu inwazji Rosji na Ukrainę UE rzeczywiście zdołała drastycznie ograniczyć zależność od rosyjskiego gazu przesyłanego rurociągami. Jednak ta słabość została zastąpiona inną: blok krytycznie zwiększył import LNG, przestawiając się głównie na dostawców z USA i Kataru.
Import LNG do Unii Europejskiej wzrósł o 84% w okresie od 2021 do 2025 roku. Taka strategia czyni Europę podatną na wstrząsy geopolityczne w innych regionach świata. Jako przykłady w badaniu podano niedawne uszkodzenia obiektów eksportowych w Katarze i rosnące napięcia w Cieśninie Ormuz, przez którą przechodzi znaczna część światowych dostaw energii.
Ryzyko zamiany jednego dostawcy na innego
Autorzy raportu ostrzegają: dążąc do jak najszybszego pozbycia się zależności od niestabilnych rynków paliw kopalnych, Europa ryzykuje wpadnięcie w nową pułapkę. Przyspieszone przejście na „zielone” technologie wymaga ogromnej ilości sprzętu, którego produkcja jest dziś w dużej mierze skoncentrowana w Chinach. Bez rozwoju własnych mocy produkcyjnych i dywersyfikacji dostaw krytycznych komponentów, UE może wymienić zależność od gazowych monopoli na zależność od chińskich producentów i powiązanych z nimi sieci logistycznych.
Podsumowanie
Raport IEEFA stanowi jasny sygnał dla europejskich decydentów: krótkoterminowe rozwiązania w postaci zastępowania jednego rodzaju importowanego paliwa innym nie zapewniają długoterminowego bezpieczeństwa. Prawdziwy suwerenność energetyczny jest możliwy tylko przy założeniu ogromnych i systemowych inwestycji we własne odnawialne źródła energii, którym towarzyszy przemyślana strategia zmniejszania zależności od zagranicznych łańcuchów dostaw dla „zielonych” technologii.
