Pisaliśmy już o nowym gatunku kota. Teraz znamy więcej szczegółów, więc jeszcze raz popatrzmy z zachwytem na nową rasę kota po raz pierwszy od ponad stu lat.
Naukowcy dopiero niedawno oficjalnie opisali ją jako odrębny gatunek — Leopardus tilcayo. To pierwsze odkrycie nowego gatunku żyjącego kota od ponad stu lat i nastąpiło nie w wyniku celowych wypraw, lecz niemal przypadkowo.
Tilcayo jest całkiem niewielka: około 46 centymetrów długości i mniej więcej 1,4 kilograma wagi. Czyli jest nawet mniejsza od przeciętnego kota domowego. Przy tym genetycznie jej linia oddzieliła się od najbliższych krewnych około 1,4 miliona lat temu.
Badacze przeanalizowali genomy 38 kotów, w tym 26 przedstawicieli rodzaju Leopardus. Według pracy opublikowanej w Current Biology, tilcayo oddzieliła się od najbliższych krewnych około 1,4 miliona lat temu. Zwierzę jest mniejsze od kota domowego, ale pokryte plamami przypominającymi lamparcie. Pięć gatunków kotów tygrysich Ameryki Południowej jest teraz uznawanych za odrębne.
Rozmiary i wygląd
- Długość ciała (głowa + tułów): 42,5–50,5 cm
- Długość ogona: 25–26,5 cm
- Waga: około 1,3–1,4 kg (mniej niż zwykłego kota domowego)
- Umaszczenie: jasnobrązowe tło, duże nieregularne ciemnobrązowe lub czarne rozety (otwarte lub półotwarte). Uszy krótkie i zaokrąglone („jak u pluszowego misia”), pyszczek mały, wąsy długie.
Historia konkretnego okazu
Główny (holotypowy) okaz — samiec o imieniu Tigrino. Został znaleziony jako kocię w wieku około 2016–2017 roku przez miejscowego mieszkańca, który wziął go za domowego kotka i trzymał w domu przez około rok. Gdy zwierzę zaczęło przejawiać dzikie instynkty (między innymi polować na kury), przekazano je do schroniska Senda Verde Wildlife Sanctuary w regionie Yungas. Obecnie kot ma około 10 lat i wciąż tam mieszka. Właśnie jego DNA okazało się kluczowe dla opisania gatunku.
Znanych jest zaledwie bardzo niewiele osobników: ten samiec w niewoli, być może jeszcze jeden żywy okaz i kilka zapisów z fotopułapek.
- Oddzielił się od najbliższych krewnych (Leopardus tigrinus / pardinoides) około 1,4 miliona lat temu (wczesny plejstocen).
- Badanie opublikowano 17 września 2026 roku w czasopiśmie Current Biology.
- Naukowcy przeanalizowali genomy 38 kotów z rodzaju Leopardus (w tym współczesne i muzealne okazy z różnych krajów Ameryki Południowej).
- W rezultacie kompleks „kotów tygrysich” podzielono na pięć odrębnych gatunków (wcześniej wyróżniano ich mniej).
- Dodatkowo opisano nowy podgatunek z peruwiańskich Yungas — Leopardus tigrinus antisuyo.
Zasięg i status
Na razie potwierdzono go tylko w lasach mglistych Yungas na wschodnich zboczach Andów w departamencie La Paz (prowincja Nor Yungas, w pobliżu miejscowości Arapata, na wysokości około 1570 m). To strefa przejściowa między Andami a Amazonią, charakteryzująca się wysoką wilgotnością i stromym ukształtowaniem terenu.
Liczebność, dokładny zasięg, zachowanie, dieta i cechy rozrodcze są praktycznie nieznane. Autorzy podkreślają, że odkrycie powinno pobudzić ochronę tych lasów, ponieważ ekosystem ten jest już zagrożony.
Ogólnie rzecz biorąc, nauka wie o Tilcayo na razie bardzo niewiele — właśnie dlatego jego opis stał się tak głośnym wydarzeniem.
Odkrycie to podkreśla, jak niewiele wiemy o bioróżnorodności nawet w stosunkowo dobrze zbadanych grupach ssaków. Lasy mgliste Yungas to wyjątkowy ekosystem, w którym stykają się różne strefy klimatyczne i gdzie zachowały się gatunki nie występujące nigdzie indziej. Ochrona tych lasów staje się szczególnie ważna, ponieważ właśnie tam żyją zwierzęta, o których istnieniu nauka dowiaduje się dopiero teraz.
Liczebność nowego kota pozostaje na razie nieznana. Autorzy badania zauważają, że opis gatunku powinien stać się impulsem do wzmocnienia działań ochronnych na rzecz wszystkich kotów tygrysich w tym regionie. Bez dokładnych danych o populacji trudno ocenić stopień zagrożenia, ale już teraz jasne jest, że zachowanie siedlisk to czynnik kluczowy.
Jak pokazuje historia Tilcayo, natura wciąż zaskakuje, nawet w epoce satelitów i analizy genetycznej. Każdy nowy gatunek przypomina, że ekosystemy to nie statyczne listy, lecz żywe, wzajemnie powiązane wspólnoty, w których utrata jednego elementu może wpłynąć na cały łańcuch.
Odkrycie Leopardus tilcayo każe na nowo spojrzeć na wartość lasów mglistych Boliwii i na konieczność ich troskliwej ochrony.
