Humbaki co roku pokonują tysiące kilometrów z chłodnych wód Alaski i Kanady, gdzie gromadzą tłuszcz, do ciepłych hawajskich lagun w celu rozmnażania. Ta odwieczna migracja nagle zetknęła się z niewidzialnym zagrożeniem: morską falą upałów z lat 2013–2016, która zakłóciła cały łańcuch pokarmowy.
Zgodnie z niedawnym badaniem opublikowanym w czasopiśmie Marine Mammal Science populacja hawajskich humbaków (Megaptera novaeangliae) zmniejszyła się o 37 procent między sezonami rozrodczymi 2014–2015 i 2021–2022. Naukowcy przeanalizowali ponad 27 tysięcy fotografii płetw ogonowych, które służą jako swoiste „odciski palców” do identyfikacji osobników.
Przeżywalność dorosłych wielorybów przed falą upałów wynosiła około 99 procent rocznie. W czasie anomalii wskaźnik ten spadł do 68 procent — gwałtowny spadek, nietypowy dla długowiecznych ssaków. W rejonach żerowania na Alasce i w Kolumbii Brytyjskiej odnotowano masowe wymieranie wygłodzonych zwierząt.
Przyczyna tkwi w załamaniu się bazy pokarmowej. Fala upałów, znana jako „Blob”, gwałtownie zmniejszyła liczebność kryla i drobnych ryb — podstawowego pokarmu wielorybów. Bez wystarczającego pożywienia dorosłe osobniki nie mogły zgromadzić niezbędnych zapasów, a rozrodczość i przeżywalność młodych spadły.
Populacja wciąż się nie odbudowała: szacuje się, że po fali upałów jest o około pięć tysięcy wielorybów mniej. Choć niektóre osobniki mogły przenieść się do innych rejonów, badacze uważają, że większość zwierząt zginęła z głodu.
Humbaki są swoistym wskaźnikiem zdrowia oceanu. Ich gwałtowny spadek sygnalizuje kaskadowe skutki ocieplenia, które dotykają nie tylko wielorybów, lecz także całego ekosystemu morskiego — od planktonu po ptaki morskie i płetwonogie.
Dziś północna część Oceanu Spokojnego ponownie zmaga się z anomaliami termicznymi, a silne El Niño wzmaga nagrzewanie wód. W takich warunkach populacja staje się bardziej podatna na inne zagrożenia: zaplątywanie się w sieci, kolizje ze statkami i zanieczyszczenie.
Długoterminowy monitoring takich wędrownych gatunków pozwala lepiej zrozumieć, jak zmiany klimatyczne przekształcają ekosystemy oceaniczne i jakie działania mogą złagodzić skutki dla życia morskiego.
