Op 26 mei 2026 kondigde NASA-topman Jared Isaacman tijdens een persconferentie in Washington de lancering aan van drie onbemande missies onder de overkoepelende naam 'Moon Base' — Moon Base 1, 2 en 3. Deze missies moeten nog voor het einde van 2026 van start gaan en de basis leggen voor een permanent station op de zuidpool van de maan.
De eerste missie (Blue Origin, Blue Moon Mark 1 Endurance) staat gepland voor de herfst, terwijl de tweede (Astrobotic Griffin) en de derde (Intuitive Machines IM-3) eind dat jaar volgen. Dit zijn meer dan louter technische tests: NASA heeft een deel van de Commercial Lunar Payload Services (CLPS)-contracten hernoemd en hervormd om de strategische omslag te benadrukken van de orbitale 'Lunar Gateway' naar fysieke infrastructuur op het maanoppervlak.
Tegen 2029 moet er in totaal zo’n vier ton aan vracht zijn afgeleverd, waaronder systemen voor communicatie, energievoorziening en navigatie, evenals de eerste rovers (Astrolab FLIP en Lunar Outpost Pegasus) en wetenschappelijke instrumenten van onder meer de ESA en Zuid-Korea.
De voorgeschiedenis is als volgt. Het Artemis-programma werd in 2017 nieuw leven ingeblazen als antwoord op de Chinese vooruitgang. Na het succes van Artemis II (een bemande vlucht om de maan in april 2026) liet NASA de plannen voor het ruimtestation Gateway varen om zich volledig te richten op het oppervlak. Tussen 2029 en 2032 staat de bouw van semi-stationaire modules gepland, gevolgd door een permanente menselijke aanwezigheid vanaf 2032. Alleen al voor de beginfase is een budget van circa 20 miljard dollar uitgetrokken. Commerciële partners zoals Jeff Bezos' Blue Origin, Astrobotic, Intuitive Machines en SpaceX ontvangen contracten ter waarde van honderden miljoenen. Dit is de klassieke Amerikaanse aanpak: de overheid stelt het doel vast, terwijl de private sector de risico's minimaliseert en het tempo opschroeft.
Achter de technologische façade gaat echter een harde geopolitieke strijd schuil. China promoot sinds 2021 samen met Rusland het International Lunar Research Station (ILRS). Beijing is vastbesloten om tegen 2030 taikonauten op de maan te zetten en tussen 2031 en 2035 met de bouw van een eigen basis te beginnen. Beide grootmachten mikken op de zuidpool — een regio met waterijsreserves, constant zonlicht en strategische voordelen. De VS zetten in op de Artemis-akkoorden (ondertekend door meer dan 40 landen), terwijl China zijn eigen samenwerkingsvorm hanteert. Het gaat hier niet simpelweg om wie het eerst is, maar om de feitelijke controle over hulpbronnen en de normen van het ruimterecht. Geen van beide partijen schendt openlijk het Ruimteverdrag van 1967, maar beide partijen creëren voldongen feiten op de grond.
De spontaniteit van deze ontwikkeling is evident: de explosieve groei van de commerciële ruimtevaart (SpaceX, Blue Origin) en de wereldwijde technologische vooruitgang hebben de maan tot een tastbare realiteit gemaakt in plaats van een fantasie. Ingenieurs hebben decennialang kennis vergaard over landingssystemen, robotica en het hergebruik van grondstoffen. De rivaliteit tussen de twee supermachten fungeert als een natuurlijke, collectieve drijfveer, net als in de jaren zestig. Er is echter ook een manipulatieve component aanwezig die duidelijk zichtbaar is.
NASA en het Witte Huis (onder de regering-Trump) gebruiken bewust de retoriek van een 'gouden eeuw' en het 'voor blijven op China' om financiering in het Congres veilig te stellen. Het omdopen van reguliere CLPS-missies tot 'Moon Base' is een klassieke pr-stunt: er wordt een beeld geschetst van een onvermijdelijke triomf, hoewel de feitelijke deadlines al meermaals zijn verschoven.
Private ondernemingen (Bezos en Musk hebben de plannen publiekelijk gesteund) vergaren hiermee mediakapitaal en nieuwe investeringen. China benadrukt op zijn beurt 'vreedzame internationale samenwerking', terwijl het tegelijkertijd het programma gesloten houdt voor de meeste westerse partners. Beide zijden creëren narratieven waarin zijzelf de 'leiders van de mensheid' zijn en de rivaal een 'bedreiging' vormt.
De langetermijngevolgen reiken verder dan de maan alleen. Succes maakt het mogelijk om ijs te winnen voor brandstof, unieke astronomische waarnemingen te doen en technologieën voor Mars te testen. Falen of vertraging zou het initiatief aan Beijing laten en het vertrouwen in het Amerikaanse model van publiek-private samenwerking ondermijnen.
Vooralsnog wegen de collectieve krachten van innovatie zwaarder dan de manipulatie: de private sector heeft al bewezen goedkoper en vaker te kunnen vliegen dan staatsmonopolies. Het risico ligt elders — als geopolitieke retoriek de overhand krijgt, eindigen we niet met één basis, maar met twee concurrerende invloedssferen op de maan.
Uiteindelijk is de maanrace van de jaren 2020 geen herhaling van de jaren 60, maar een nieuw niveau van competitie. Het laat zien hoe de collectieve menselijke drang naar de sterren tegelijkertijd spontaan en geregisseerd kan zijn.
Het belangrijkste is dat manipulatie de werkelijke vooruitgang niet in de weg staat. Als de VS en China (en hun partners) raakvlakken vinden — bijvoorbeeld via gezamenlijke wetenschappelijke experimenten of veiligheidsnormen — dan wordt de maan geen slagveld, maar een gezamenlijk bruggenhoofd.
Voorlopig zien we een klassiek evenwicht: de bewijsdrang stuwt de gehele sector vooruit. In dit geval is het een goede zaak dat het om de ruimtevaart gaat, en niet om een militaire wedloop.
