In 2025 is in Europa een recordaantal rivierbarrières verwijderd: volgens een rapport van de milieuorganisatie Dam Removal Europe werden op het continent 603 dammen en andere hindernissen voor de waterloop gesloopt, waarmee het aantal van 2024 (542 barrières) werd overtroffen. Dit maakte deel uit van een omvangrijke campagne om de verbindingen en ecologische functies van watersystemen te herstellen; tegen het einde van het jaar hadden experts circa 2.300 mijl (ongeveer 3.700 kilometer) aan waterwegen in ere hersteld.
Zweden liep voorop in dit proces met de verwijdering van 173 barrières, gevolgd door Finland (143) en Spanje (109). Voor het eerst verschenen IJsland en Noord-Macedonië op de lijst van landen waar demontages plaatsvonden, wat aantoont dat de geografische reikwijdte van programma's om verouderde barrières te verwijderen steeds groter wordt.
Waarom dit cruciaal is. Dammen en andere barrières versnipperen rivieren, verstoren de natuurlijke migratie van vissen en andere waterorganismen, veranderen de hydrologie en brengen schade toe aan ecosystemen. Het weghalen van hindernissen herstelt de verbinding tussen de boven- en benedenloop van rivieren, verbetert de waterkwaliteit en de doorstroming, en draagt bij aan de terugkeer van migrerende soorten en de algehele veerkracht van riviersystemen.
Tastbare resultaten in het veld. Op verschillende locaties worden inmiddels al zichtbare verbeteringen in de biodiversiteit waargenomen. Een van deze waarnemingen komt uit het noorden van Wales langs de rivier de Dee: na de afbraak van de stuw bij Erbistock nam het aantal nesten van de zeeprik spectaculair toe. Projectleider Joel Rees-Jones merkt op: "Het is werkelijk opwindend om deze nesten te zien; door leefgebieden weer met elkaar te verbinden en barrières zoals de Erbistock-stuw weg te nemen, geven we iconische soorten zoals de prik en de Atlantische zalm een kans om te overleven."
De schaal en de uitdagingen. Ondanks de successen blijft de problematiek omvangrijk: naar schatting van Dam Removal Europe zorgen meer dan 150.000 verouderde barrières nog steeds voor de versnippering van Europese rivieren. Dit houdt in dat het tempo van de verwijdering aanzienlijk moet worden opgevoerd om de ecosysteemfuncties van rivieren weer volledig te herstellen. In het rapport wordt benadrukt dat het werktempo weliswaar toeneemt, maar dat er nog veel administratieve, technische en financiële hindernissen bestaan, zoals de noodzaak voor vergunningen, risicobeoordelingen van erosie en sedimentatie, en de belangen van waterkracht en lokale gemeenschappen.
Financiering en betrokken partijen. Een combinatie van overheidsmiddelen, Europese subsidies, investeringen uit natuurbeschermingsfondsen en de deelname van ngo's speelt een sleutelrol bij de realisatie van de programma's. Zowel overheidsinstanties als private bedrijven die gespecialiseerd zijn in ecologisch herstel leveren de benodigde technische expertise.
Toekomstperspectieven. De stijging van het aantal verwijderde barrières en het herstel van waterwegen is een positief signaal voor de Europese ecosystemen en de biodiversiteit. De overgang van incidentele projecten naar een systemische aanpak vereist echter gecoördineerde politieke keuzes, structurele financiering en aandacht voor de sociale gevolgen voor omwonenden. Het succes van voorbeelden zoals Erbistock toont aan dat tastbare ecologische winst op korte termijn mogelijk is als wetenschappelijke expertise, publieke steun en financiering worden verenigd.
Bron. De voornaamste gegevensbron is het rapport van Dam Removal Europe: DRE Progress Report 2025 (mei 2026).
