In het nationale park „Cueva de los Guácharos” in het zuiden van Colombia, tussen de nevelige Andesbossen, troffen botanici een struik aan die niet met zekerheid tot een bekende soort kan worden gerekend. Hij wordt ongeveer drie meter hoog, zijn bladstelen zijn bedekt met lengtegroeven en de bloeiwijzen zijn roodachtig purper, bijna framboosrood van kleur. Hij groeit op hoogten van 1800 tot 2150 meter boven zeeniveau, en tot nu toe is hij alleen hier gevonden.
De nieuwe soort kreeg de naam Trichostigma guacharense. De naam is gegeven ter ere van het park waar de typelocatie van de plant zich bevindt, en ter ere van de guácharo (Steatornis caripensis) — de holenvogel ter bescherming waarvan het gebied in 1960 tot beschermd gebied werd verklaard. Bij decreet 2631 van 9 november 1960 werd het park het eerste beschermde gebied van Colombia. Volgens officiële gegevens bedraagt de oppervlakte 7 134,93 ha, en het strekt zich uit over de departementen Huila, Caquetá en Cauca. Tegenwoordig geldt het park als een voorbeeld van goed bewaarde Andes- en sub-Andesbossen.
De beschrijving van de soort was het resultaat van veldonderzoek. Wetenschappers van de Universidad Militar Nueva Granada en de Universidad de los Andes werkten er samen met parkwachters aan. De auteurs zijn Andrés F. Majín-Ladino, M. Alejandra Jaramillo, Laura I. Ramos en Pablo R. Stevenson. Zij verzamelden monsters, vergeleken hun morfologie en publiceerden de resultaten in het tijdschrift Brittonia. De plant behoort tot de familie Petiveriaceae. Van nabije verwanten onderscheidt zij zich door de vorm van de bladeren, de bladstelen, het patroon van de meeldraden en de bouw van de vruchten.
Het geslacht Trichostigma komt in Colombia overal voor — van zeeniveau tot 2200 meter — maar was slecht bestudeerd. De laatste keer dat een nieuwe soort van dit geslacht werd beschreven, was in 1909, dus de vondst vormde de eerste beschrijving na een onderbreking van meer dan een eeuw. Dat herinnert eraan: zelfs op plaatsen die als goed onderzocht en beschermd golden, blijft de natuur onbekende planten verbergen.
Het park werd opgericht voor de holennesten van de guácharo, en vandaag is het ook een platform voor overheidsprogramma’s. De ontdekking is opgenomen in het nationale programma „Agua, Biodiversidad y Comunidades” (water, biodiversiteit en gemeenschappen), dat beschermde gebieden tot pijler maakt van wetenschappelijke soevereiniteit en duurzame ontwikkeling.
De beschrijving omvat een diagnose van de soort, gedetailleerde illustraties en een bijgewerkte determineersleutel voor alle soorten van het geslacht. Het is een werkinstrument: andere botanici kunnen er Trichostigma-soorten mee van elkaar onderscheiden en nieuwe populaties vinden.
