Op 27 april 2026 vond in Parijs de officiële ceremonie plaats voor de uitreiking van certificaten aan nieuwe gebieden die zijn toegetreden tot het UNESCO Global Geoparks Network. Dit markeert het resultaat van jarenlange inzet door lokale gemeenschappen, wetenschappers en overheden die dossiers voorbereidden, expertises uitvoerden en plannen voor duurzame gebiedsontwikkeling opstelden. Onder de nieuwe locaties bevinden zich de karstlandschappen van Japan, de oeroude riffen van Basjkirostan, de gletsjergebieden in West-Ierland en de rode bodems in Zuid-Frankrijk. Al deze gebieden zijn niet alleen verbonden door hun unieke geologie, maar ook door een sterke focus op het behoud van natuurlijk en cultureel erfgoed. Vandaag de dag vormen UNESCO-geoparken een essentieel onderdeel van de wereldwijde ecologische en wetenschappelijke agenda. Dit zijn gebieden waar natuurbescherming hand in hand gaat met wetenschappelijk onderzoek, educatie en de ondersteuning van lokale bewoners.
Terres d’Hérault UNESCO Global Geopark, Frankrijk
Een van de nieuwe UNESCO-geoparken van 2026 is Terres d’Hérault in de regio Occitanië in Zuid-Frankrijk. Het officiële besluit volgde na jaren van voorbereiding, internationale beoordelingen en een grondige evaluatie van het natuurlijke en culturele erfgoed. Het geopark omvat meer dan honderd gemeenten in het departement Hérault en bestrijkt zo'n 540 miljoen jaar aan geologische geschiedenis. Tot de belangrijkste trekpleisters behoren het Lac du Salagou, het Cirque de Navacelles, diverse karstlandschappen en de marmergroeven van Coumiac. De regio staat met name bekend om de zogenaamde ruffe — een plaatselijke rode zandsteen die rijk is aan ijzeroxide. Deze gesteenten begonnen zich ongeveer 250 miljoen jaar geleden te vormen. Het contrast tussen de vuurrode heuvels en het turquoise water van het stuwmeer Salagou, aangelegd eind jaren zestig, heeft dit landschap tot een van de meest iconische beelden van Zuid-Frankrijk gemaakt. In de documentatie van UNESCO wordt het gebied omschreven als een 'openluchtlaboratorium van de aarde', waar processen van tektoniek, erosie, sedimentatie en prehistorische klimaatveranderingen zichtbaar zijn. Bovendien is de geologie hier onlosmakelijk verbonden met het culturele landschap van Occitanië — van de wijnbouwgebieden tot de landelijke dorpen en lokale tradities.
Joyce Country and Western Lakes Geopark, Ierland
Een andere toevoeging aan de lijst is het Joyce Country and Western Lakes Geopark in het westen van Ierland. Dit gebied beslaat delen van de graafschappen Galway en Mayo, waaronder de regio Connemara, de Killary Harbour, de meren Lough Corrib en Lough Mask, en het Mweelrea-gebergte. De geologische geschiedenis van de regio gaat zo'n 700 miljoen jaar terug. Men vindt hier oeroude gesteenten, sporen van tektonische verschuivingen en landschappen die gevormd zijn door de gletsjers van de laatste ijstijd. Juist die gletsjeractiviteit heeft de lokale valleien en meren hun huidige karakteristieke reliëf gegeven. Killary Harbour wordt vaak de enige fjord van Ierland genoemd, hoewel geologen het officieel classificeren als een ria — een verdronken rivierdal. Desondanks blijft deze smalle zeearm een van de meest indrukwekkende natuurverschijnselen aan de Ierse westkust. Ook de culturele component van de regio is van grote waarde. Ongeveer 60% van het geopark ligt in een Gaeltacht-gebied, waar de Ierse taal nog steeds de voertaal in het dagelijks leven is. Het is het eerste geopark op het eiland Ierland dat een dergelijk aanzienlijk Ierstalig gebied omvat.
Akiyoshidai Karst Plateau Geopark, Japan
De status van UNESCO-geopark werd eveneens toegekend aan het Mine-Akiyoshidai Karst Plateau in de prefectuur Yamaguchi, de grootste karstregio van Japan. De kalksteenplateaus in dit gebied ontstonden ongeveer 350 miljoen jaar geleden uit koraalriffen in de Carboon-periode. Later zorgden tektonische krachten ervoor dat deze mariene formaties boven de zeespiegel werden getild, waardoor een complex karstsysteem ontstond met kalksteenvelden, ondergrondse rivieren en zinkgaten. Het belangrijkste natuurlijke monument van de regio is de Akiyoshi-do grot, die met een lengte van meer dan 10 kilometer een van de grootste kalksteengrotten van Japan is. Binnenin bevinden zich ondergrondse watersystemen, kalksteenterrassen en enorme natuurlijke zalen. De grot is al sinds het midden van de 20e eeuw toegankelijk voor het publiek en geldt als een van de belangrijkste locaties voor de Japanse speleologie. Het geopark is actief betrokken bij programma's voor het monitoren van karstprocessen en het behoud van kwetsbare ecosystemen op het plateau, waar klimaatverandering en erosie als langetermijnrisico's worden gezien.
Geopark "Toratau", Basjkirostan, Rusland
Ook het geopark "Toratau" in Basjkirostan is officieel toegetreden tot het UNESCO Global Geoparks Network. Het is het tweede UNESCO-geopark in de republiek, na "Jangan-Tau" dat deze status in 2020 kreeg. De belangrijkste symbolen van het gebied zijn de sjichans Toratau, Joeraktau en Koesjtau. Deze geïsoleerde kalkstenen heuvels zijn de overblijfselen van prehistorische koraalriffen uit de Perm-zee, daterend van zo'n 290 tot 280 miljoen jaar geleden.
De Basjkierse sjichans worden beschouwd als unieke geologische objecten, omdat dergelijke rifsystemen zelden zo goed bewaard en zichtbaar aan het oppervlak blijven. Het gebied is niet alleen van groot belang voor de geologie, maar ook voor de culturele geschiedenis van de regio. Het geopark bevat internationale stratigrafische referentiepunten, zoals de ontsluitingen van Oesolka en Dalny Tjoelkas. Deze secties worden wereldwijd gebruikt als geologische standaarden voor het bepalen van de grenzen tussen geologische tijdvakken.
Andere natuurlijke bezienswaardigheden in het park zijn de Askynskaja-ijsgrot met oeroude ijsformaties, de circa 8 kilometer lange Kinderlinskaja-grot — een van de grootste in de Oeral — en de seizoensgebonden waterval Koek-Karaoek, die vooral in de lente spectaculair is.
De geschiedenis van de aarde in het landschap: wat de nieuwe geoparken verbindt
De nieuwe UNESCO-geoparken van 2026 laten zien hoe divers de geschiedenis van de aarde is — van prehistorische zeeën en koraalriffen tot complexe karstsystemen en gletsjerlandschappen. Deze gebieden maken nu deel uit van een wereldwijd netwerk waarin natuurlijk erfgoed als een waarde van internationaal belang wordt gezien.
"Elke rotsformatie, elke kloof en elk fossiel vertelt een verhaal dat de gehele mensheid toebehoort. In slechts tien jaar tijd hebben de UNESCO Global Geoparks bewezen dat de bescherming van geologisch erfgoed ook de wetenschap bevordert, educatie versterkt en de veerkracht van lokale gemeenschappen vergroot. Wat de 241 locaties in 51 landen verbindt, is niet alleen hun geologische waarde, maar ook het gezamenlijke streven om kennis over te dragen, met de belangen van lokale bewoners voorop." Khaled El-Enany, directeur-generaal van UNESCO
De uitbreiding van het netwerk weerspiegelt de groeiende wereldwijde belangstelling voor het behoud van unieke natuurgebieden — niet alleen als wetenschappelijke objecten, maar als ruimtes waarin de cultuur, geschiedenis en identiteit van hele regio's zijn gevormd.
