In augustus 2026 verscheen op de filosofische archiefsite PhilArchive een werk dat een fundamentele aanname van de moderne neurowetenschap uitdaagt: de auteur introduceert het concept van 'supersoevereiniteit' — een staat van bewustzijn die volledig onafhankelijk is van informatieverwerking en computationele processen. Volgens de auteur bestaat en functioneert een dergelijke staat zonder inputsignalen, interne representaties of enige interactie met data. Als dit waar is, moeten alle dominante bewustzijnstheorieën worden herzien.
Drie belangrijke theorieën worden onder vuur genomen.
Geïntegreerde informatietheorie van Giulio Tononi (voorgesteld in 2004) koppelt bewustzijn aan de grootheid Φ — een wiskundige maat voor causale integratie binnen een systeem.
Globale werkruimtetheorie, opgericht door Bernard Baars in 1988 en ontwikkeld door Stanislas Dehaene, ziet bewustzijn als het resultaat van de uitzending van informatie naar de globale werkruimte van de hersenen.
Predictieve codering van Karl Friston (geformaliseerd begin 2000 via het principe van vrije energie) is gebaseerd op de aanname dat de hersenen voortdurend de voorspellingsfouten minimaliseren, en voortdurend een model van de wereld bijwerken. Al drie benaderingen gaan uit van één gemeenschappelijk mechanisme: bewustzijn is onlosmakelijk verbonden met informatie-uitwisseling. Als supersoevereiniteit zonder data bestaat, dan zijn deze theorieën niet foutief, maar slechts onvolledig.
De methodologie van het werk blijft puur filosofisch: de auteur voert geen experimenten uit, maar analyseert de logische grondslagen van bestaande theorieën. De hoofdvraag luidt: kan geen van de bekende modellen een staat van bewustzijn beschrijven die volledig is afgesneden van inkomende informatie, van geheugen en van interne representaties? Het antwoord lijkt negatief. Maar dit roept onmiddellijk een tweede probleem op: hoe zou een dergelijke staat überhaupt empirisch ontdekt en bevestigd kunnen worden, als deze per definitie geen sporen achterlaat in de fysieke wereld?
Stel je een kamer voor waar alle ramen en deuren hermetisch gesloten zijn, er geen schermen, geen sensoren, geen herinneringen zijn. In de gebruikelijke zin kan er geen ervaring ontstaan — bewustzijn vereist input. Maar het concept van supersoevereiniteit beweert het tegenovergestelde: juist in een dergelijke volledige isolatie van informatie ontstaat het ware, onvervormde bewustzijn. Niet als bijproduct van berekeningen, maar als een oorspronkelijke voorwaarde, logisch voorafgaand aan elke gegevensverwerking en elke fysieke proces.
Het werk claimt geen empirisch bewijs en blijft bewust binnen de grenzen van logische analyse. Maar de betekenis ervan ligt in het blootleggen van een blinde vlek: bijna alle moderne bewustzijnstheorieën gaan er zwijgend van uit dat bewustzijn onmogelijk is zonder informatie-uitwisseling. Wat als deze aanname onjuist is? Als ze onjuist is, dan kunnen pogingen om kunstmatig bewustzijn te creëren door algoritmen te imiteren fundamenteel de verkeerde richting opgaan. Ook klinische criteria voor de beoordeling van bewustzijn bij niet-sprekende patiënten of patiënten in staten van minimaal bewustzijn kunnen ontoereikend blijken — aangezien ze gebaseerd zijn op het vaststellen van reacties op informatie, en niet op bewustzijn als zodanig.
Daarom voegt het nieuwe concept niet zomaar een woord toe aan de filosofische woordenschat. Het wijst op de logische grens van alle informatie-gecentreerde benaderingen en dwingt ons om opnieuw te vragen: begrijpen we werkelijk wat bewustzijn is?
