Lõi ngoài của Trái Đất, chứa sắt lỏng và nằm sâu khoảng 2200 kilômét dưới bề mặt, đã bất ngờ thay đổi chuyển động của nó. Cụ thể, vào năm 2010, một dòng chảy lớn vật liệu nóng chảy dưới Thái Bình Dương đã chuyển từ hướng tây yếu sang hướng đông mạnh.
Các nhà khoa học đến nay vẫn chưa thể lý giải nguyên nhân gây ra sự đổi hướng này. Sự kiện đã được theo dõi chi tiết nhờ dữ liệu từ các vệ tinh của Cơ quan Vũ trụ Châu Âu, bao gồm các sứ mệnh Swarm và CryoSat, cùng với các quan sát trước đó từ CHAMP và Ørsted.
Một nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Nghiên cứu Nội sâu của Trái Đất (Journal of Studies of Earth's Deep Interior) chỉ ra rằng những thay đổi quy mô lớn như vậy trong lưu thông lõi có thể xảy ra nhanh hơn nhiều so với suy nghĩ trước đây. Trước đó, người ta vẫn tin rằng các dòng chảy lớn tương đối ổn định trong nhiều thập kỷ.
Frederik Dahl Madsen từ Đại học Edinburgh, tác giả chính của nghiên cứu, nhận định: “Sự đổi hướng dòng chảy quy mô lớn dưới Thái Bình Dương đặt ra những câu hỏi mới về hành vi của các lớp sâu bên trong Trái Đất.” Ông cũng cho biết thêm rằng dòng chảy hướng đông mạnh mẽ này đã bắt đầu suy yếu khoảng từ năm 2020.
Các nhà nghiên cứu đặt giả thuyết về mối liên hệ tiềm ẩn giữa sự đổi hướng này với những thay đổi trong lõi bên trong, được ghi nhận qua dữ liệu trắc địa và địa chấn học. Vậy điều gì thực sự đứng sau những biến đổi sâu sắc này?
Những thay đổi trong lõi không gây ra mối đe dọa trực tiếp cho con người hay khí hậu, nhưng chúng lại tác động trực tiếp đến từ trường của hành tinh. Từ trường này có vai trò bảo vệ Trái Đất khỏi bức xạ mặt trời và rất quan trọng đối với hệ thống định vị cũng như hoạt động của các vệ tinh.
Anja Strømme, quản lý sứ mệnh Swarm, nhấn mạnh giá trị của các phép đo vệ tinh dài hạn: chúng cho phép theo dõi sự tiến hóa của địa động lực học trong thời gian thực. Các nhà khoa học dự kiến sẽ tiếp tục theo dõi để xác định liệu sự đổi hướng này chỉ là một dao động ngắn hạn, một phần của chu kỳ, hay một trạng thái ổn định mới.
Theo Elisabetta Iorfida, một nhà khoa học của sứ mệnh, những thay đổi mang tính khu vực có thể xuất hiện chỉ trong vòng một thập kỷ. Điều này mở ra những cơ hội mới để nghiên cứu sự tương tác giữa lõi ngoài, lõi trong và lớp phủ dưới.
