Het vloeibare ijzer in de buitenste aardkern, die zich op ongeveer 2200 kilometer onder het oppervlak bevindt, heeft plotseling zijn beweging veranderd. Onder de Stille Oceaan is in 2010 een grote stroom gesmolten materiaal overgegaan van een zwakke westwaartse naar een sterke oostwaartse richting.
Wetenschappers kunnen tot op heden niet verklaren wat deze omkering precies heeft veroorzaakt. Gegevens van satellieten van het Europees Ruimteagentschap, waaronder de Swarm- en CryoSat-missies, evenals eerdere waarnemingen van CHAMP en Ørsted, hebben het echter mogelijk gemaakt om de gebeurtenis gedetailleerd te volgen.
Een onderzoek, gepubliceerd in het Journal of Studies of Earth's Deep Interior, toont aan dat dergelijke grootschalige veranderingen in de circulatie van de kern veel sneller kunnen plaatsvinden dan eerder werd aangenomen. Voorheen werd verondersteld dat grootschalige stromen decennialang relatief stabiel bleven.
Hoofdauteur Frédéric Dahl Madsen van de Universiteit van Edinburgh merkt op: “De grootschalige omkering van de stroming onder de Stille Oceaan roept nieuwe vragen op over het gedrag van de diepere lagen van de aarde.” Hij voegt eraan toe dat de sterke oostwaartse stroming sinds ongeveer 2020 weer is begonnen te verzwakken.
Onderzoekers veronderstellen een mogelijk verband tussen deze omkering en veranderingen in de binnenkern, die worden vastgelegd door geodetische en seismologische gegevens. De vraag blijft dan ook: wat ligt er precies ten grondslag aan deze diepgaande veranderingen?
De veranderingen in de kern vormen geen directe bedreiging voor mensen of het klimaat, maar ze beïnvloeden wel rechtstreeks het magnetische veld van de planeet. Dit veld beschermt de aarde tegen schadelijke zonnestraling en is cruciaal voor navigatie en de werking van satellieten.
Swarm-missiemanager Anja Strømme benadrukt de waarde van langetermijnmetingen via satellieten: deze maken het mogelijk om de evolutie van de geodynamo in realtime te volgen. Wetenschappers zijn van plan de monitoring voort te zetten om te begrijpen of de omkering een kortstondige fluctuatie, onderdeel van een cyclus, of een nieuwe stabiele toestand is.
Volgens missiewetenschapper Elisabetta Iorfida kunnen regionale veranderingen al binnen een decennium optreden. Dit opent nieuwe mogelijkheden voor het bestuderen van de complexe interactie tussen de buitenkern, de binnenkern en de onderste mantel.
