Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ngày 29 tháng 7 năm 2026 đã công bố khung chương trình toàn cầu đầu tiên dành cho các cơ quan quản lý dược phẩm. Tài liệu mang tên «Towards a greener pharmaceuticals' regulatory highway: a framework for regulators as enablers of decarbonization» giúp đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang các sản phẩm dược phẩm thân thiện hơn với môi trường.
Chương trình không đe dọa đến chất lượng, tính an toàn, hiệu quả của thuốc và khả năng tiếp cận bình đẳng với thuốc. Chương trình dựa trên lời kêu gọi hành động mà WHO đưa ra vào năm 2024 và xem xét kết quả tham vấn với các cơ quan quản lý, nhà sản xuất và chuyên gia trên toàn thế giới.
Ngành y tế chịu trách nhiệm cho khoảng 5 % lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu. Các sản phẩm dược phẩm đóng góp đáng kể ở mọi giai đoạn — từ khai thác nguyên liệu và sản xuất đến đóng gói, phân phối và xử lý thải bỏ.
Chương trình khung đề xuất các hành động theo ba hướng gắn kết với nhau. Thứ nhất — nâng cao nhận thức và tăng cường năng lực cho các cơ quan quản lý. Thứ hai — xây dựng hướng dẫn, công cụ và tiêu chuẩn để đo lường và so sánh lượng phát thải. Thứ ba — thúc đẩy đổi mới thông qua các dịch vụ số, tham vấn khoa học sớm và các lộ trình quản lý được đơn giản hóa.
«Câu hỏi không còn là liệu ngành dược có thể khử cacbon hay không. Nhiệm vụ thực sự là làm sao biến điều đó thành hiện thực một cách nhanh chóng và công bằng», — Tiến sĩ Rogério Gaspar, Giám đốc Sở Quản lý và Tiền thẩm định của WHO, nhận định.
Sự công bằng được đặc biệt chú trọng. Các biện pháp hướng tới tính bền vững không được làm tăng giá thuốc, gây gián đoạn nguồn cung hay loại trừ các nhà sản xuất và cơ quan quản lý từ các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình.
«Với tư cách là những cơ quan quản lý, chúng ta không phải là những người tham gia thụ động trong hệ thống, mà chính là những kiến trúc sư của hệ thống ấy», — Tiến sĩ Delese Mimi Darko, Tổng giám đốc Cơ quan Dược phẩm châu Phi, nhấn mạnh.
Việc triển khai sẽ diễn ra thông qua các nền tảng quốc tế và khu vực hiện có, không thành lập cơ cấu mới. WHO sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan quốc gia, mạng lưới cơ quan quản lý và các đối tác để biến các khuyến nghị thành những bước đi thiết thực.
