Vào trung tuần tháng 5 năm 2026, Thủ tướng Canada Mark Carney đã tiến hành hàng loạt cuộc gặp với giới lãnh đạo Liên minh Châu Âu tại Brussels, nhằm tái khẳng định lộ trình thắt chặt quan hệ đối tác chính trị và thương mại. Các hoạt động ngoại giao này là động thái đáp trả trực tiếp trước tình trạng rạn nứt quan hệ với chính quyền Donald Trump, sau khi các chính sách thuế quan của Mỹ khiến Ottawa phải thực hiện các biện pháp trả đũa.
Trong vài tuần trở lại đây, Canada và EU đã thống nhất mở rộng Hiệp định CETA, nâng hạn ngạch cung ứng năng lượng và nông sản của Canada vào thị trường Châu Âu. Đồng thời, Ottawa cũng tạm dừng các cuộc đàm phán về ưu đãi thương mại mới với Washington do lo ngại về quan điểm thiếu ổn định từ phía Mỹ. Các nhà ngoại giao Châu Âu ghi nhận việc Canada sẵn sàng tham gia vào những sáng kiến quốc phòng chung của EU, một kịch bản vốn được xem là khó xảy ra trước đó.
Nguyên nhân mang tính cấu trúc của sự chuyển dịch này bắt nguồn từ những thay đổi mang tính bước ngoặt trong chính sách đối ngoại của Mỹ sau khi ông Trump quay trở lại. Việc áp lệnh thuế đối với các mặt hàng kim loại và ô tô từ Canada vào tháng 4 năm 2026 đã tác động tiêu cực đến những lĩnh vực kinh tế trọng yếu của đất nước. Ông Carney, người từng lãnh đạo Ngân hàng Trung ương Canada và Ngân hàng Trung ương Anh, đã sử dụng kinh nghiệm dày dạn của mình để nhanh chóng xoay trục sang thị trường Châu Âu, nơi vốn đã có các cơ chế hợp tác ổn định.
Vị thế của các bên hiện nay được thể hiện rõ: trong khi Canada nỗ lực đa dạng hóa xuất khẩu và tiếp cận các quỹ chuyển đổi xanh của Châu Âu, thì EU quan tâm đến việc đảm bảo nguồn cung tài nguyên ổn định tránh các tuyến đường rủi ro, còn Mỹ vẫn tiếp tục nhấn mạnh ưu tiên cho quan hệ đối tác Bắc Mỹ. Mặc dù chưa bên nào đóng lại cánh cửa đối thoại, song những bước đi cụ thể của Ottawa cho thấy một sự tái định hướng mang tính chiến lược dài hạn.
Giới phân tích chỉ ra rằng sự xích lại gần nhau lần này khác biệt so với những nỗ lực ở thập niên 2010 bởi nó gắn liền với các quyết định cụ thể của ông Trump và tầm ảnh hưởng cá nhân của ông Carney trong giới tài chính Châu Âu. Trong sáu tuần tới, chỉ dấu then chốt sẽ là việc ký kết nghị định thư cập nhật của Hiệp định CETA và khả năng Canada tham gia hội nghị thượng đỉnh quốc phòng của EU vào tháng 6.
Như vậy, lần đầu tiên sau nhiều thập kỷ, Canada đã chủ động lựa chọn định hướng Châu Âu như một phương thức bảo hiểm trước sự khó lường của Mỹ, và sự bền vững của quyết định này sẽ định hình cấu trúc không gian Bắc Đại Tây Dương trong những năm tới.
