Chi phí phát điện mặt trời đã lập mức thấp nhất trong lịch sử, làm thay đổi căn bản cục diện trên thị trường năng lượng toàn cầu. Giữa bối cảnh giá hydrocarbon biến động, các nguồn năng lượng tái tạo (NLTT) đang chuyển từ nhóm sáng kiến môi trường sang phạm trù các vấn đề an ninh kinh tế và an ninh quốc gia.
Trong tuần này, các thị trường thế giới đã ghi nhận mức đáy lịch sử mới về chi phí năng lượng mặt trời. Theo phân tích của tờ Financial Times (FT), giá giao ngay của các mô-đun quang điện Trung Quốc đã giảm xuống mức khoảng $0,12 (hay £0,09) mỗi watt.
Để đánh giá quy mô của hiện tượng này, chỉ cần nhìn vào dòng thời gian lịch sử. Vào năm 2000, chi phí của các tấm pin mặt trời vào khoảng $6 mỗi watt, còn vào năm 1975, thời kỳ đầu thương mại hóa công nghệ, con số này đã đạt tới mức khổng lồ $100 mỗi watt. Sự sụt giảm chi phí theo cấp số nhân như vậy chưa từng có tiền lệ đối với bất kỳ công nghệ năng lượng nào trong lịch sử nhân loại.
Các chuyên gia của trung tâm phân tích độc lập có uy tín Ember, được FT dẫn nguồn, đã mô tả tình hình hiện tại bằng một cụm từ ngắn gọn: năng lượng mặt trời đã trở nên “rẻ đến mức khó tin”.
Địa chính trị như một chất xúc tác cho quá trình chuyển đổi
Việc công nghệ giảm giá kỷ lục trùng hợp với giai đoạn biến động năng lượng sâu sắc. Tình hình leo thang ở Trung Đông tiếp tục gây bất ổn cho các chuỗi cung ứng toàn cầu, tạo ra rủi ro cho việc vận chuyển dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG). Những yếu tố này dẫn đến các đợt tăng giá mạnh của nhiên liệu hóa thạch và buộc các chính phủ trên khắp thế giới phải tìm kiếm những nguồn năng lượng đáng tin cậy hơn, có thể dự đoán được và mang tính chủ quyền hơn.
Kết quả là nhiều quốc gia, với mong muốn bảo vệ nền kinh tế của mình khỏi việc nhập khẩu hydrocarbon đầy biến động, đã bắt đầu lập những kỷ lục mới về khối lượng nhà máy điện mặt trời được đưa vào vận hành. Giá thiết bị rẻ từ Trung Quốc cho phép hoàn vốn cho các dự án như vậy trong thời gian ngắn nhất.
Tiềm năng toàn cầu: nguồn lực vượt nhu cầu 10 lần
Theo các nhà phân tích của Ember, trong điều kiện kinh tế vĩ mô hiện tại, các nguồn năng lượng tái tạo là phương án phát triển không có lựa chọn thay thế và có triển vọng nhất.
Theo các nghiên cứu quy mô lớn mới nhất của tổ chức này, hành tinh có biên độ dự trữ khổng lồ để chuyển hoàn toàn sang năng lượng “xanh”. Thống kê cho thấy 97% dân số thế giới sống ở các quốc gia nơi tổng tiềm năng phát điện mặt trời và gió lớn hơn nhu cầu điện năng quốc gia hiện tại hơn 10 lần.
Điều này có nghĩa là những hạn chế đối với quá trình chuyển đổi năng lượng ngày nay không nằm ở sự thiếu hụt tài nguyên thiên nhiên hay giá thiết bị đắt đỏ, mà hoàn toàn nằm ở tốc độ hiện đại hóa lưới điện và các quyết định chính trị.
