Ở thượng nguồn sông Dương Tử, nơi dòng nước băng hà vẫn còn lưu giữ ký ức về kỷ Đệ Tứ, sinh sống một trong những loài cá hiếm nhất hành tinh — cá hồi Xuyên Sơn. Loài cá di tích này, còn được gọi là taimen Xuyên Sơn (Hucho bleekeri), đã tồn tại qua hàng thiên niên kỷ, nhưng ngày nay đang đứng trước bờ vực tuyệt chủng. Gần đây, bốn cơ quan của Trung Quốc — Bộ Nông nghiệp, Bộ Sinh thái, Bộ Tài nguyên nước và Cục Lâm nghiệp và Thảo nguyên Nhà nước — đã cùng phê duyệt "Kế hoạch hành động cứu hộ cá taimen Xuyên Sơn giai đoạn 2026–2035".
Văn bản chia công việc thành hai giai đoạn. Trong năm năm tới, họ dự kiến ngăn chặn sự suy giảm của các quần thể tự nhiên, tăng gấp đôi diện tích môi trường sống trọng điểm và thả vào tự nhiên ít nhất năm nghìn cá thể mỗi năm với tỷ lệ sống sót trên ba mươi phần trăm. Đến năm 2035, phạm vi phân bố phải tăng thêm gấp đôi, và số lượng cá hoang dã phải tăng gấp hai lần. Để đạt được điều này, bảy hướng chính được đề ra: giám sát và cứu hộ các quần thể tự nhiên, bảo vệ và phục hồi môi trường sống, bảo tồn đa dạng di truyền, hoàn thiện công nghệ sinh sản nhân tạo, tái cấu trúc quần thể tự nhiên, kiểm soát các hoạt động trên các vùng nước và công tác giáo dục nâng cao nhận thức.
Cá hồi Xuyên Sơn là loài săn mồi đỉnh cao ở thượng nguồn sông Dương Tử. Tình trạng của nó đóng vai trò như một chỉ báo về sức khỏe của toàn bộ hệ sinh thái sông. Giống như một phong vũ biểu nhạy cảm phản ánh biến đổi khí hậu và chất lượng nước, loài cá này cũng phản ánh mức độ bền vững của toàn bộ chuỗi từ sinh vật phù du đến các loài săn mồi lớn. Sự tuyệt chủng của loài này không chỉ là mất đi một cư dân, mà còn là tín hiệu về sự mất cân bằng sâu sắc, ảnh hưởng đến cả các loài khác và con người phụ thuộc vào dòng sông.
Kế hoạch bao gồm các biện pháp nghiêm ngặt để điều tiết việc sử dụng nước, tăng cường bảo vệ pháp lý và phối hợp liên ngành. Đặc biệt chú trọng đến ngân hàng gen và sinh sản nhân tạo để bảo tồn sự đa dạng tích lũy qua hàng triệu năm tiến hóa. Những bước đi như vậy không chỉ quan trọng đối với loài cá này, mà còn đối với việc hiểu các quá trình khí hậu cổ đại mà các nhà khoa học nghiên cứu qua hài cốt và bộ gen của các loài di tích.
Trong mười năm, các chuyên gia Trung Quốc dự định biến những nỗ lực rời rạc thành một chương trình có hệ thống, trong đó mỗi giai đoạn được hỗ trợ bởi tài chính, dữ liệu khoa học và kiểm soát. Đây không chỉ là cứu một loài cá, mà là nỗ lực trả lại cho dòng sông người bảo vệ cổ xưa của nó và qua đó củng cố sự bền vững của cả khu vực.
