Mayorka'dan bilim insanları: ABD ve Avrupa'dan prestijli hibeler aldılar ve adaların bilim geleceği hakkında konuştular

Mayorka ile bağlantılı iki bilim insanı, neredeyse eş zamanlı olarak ABD ve Avrupa'nın en prestijli bilimsel hibelerinden bazılarını kazandı. Ancak sadece kişisel başarılarından bahsetmek yerine, giderek daha sık bir soruya geri dönüyorlar: Balear Adaları neden hala bilimsel potansiyelini tam anlamıyla kullanmıyor?

Moleküler biyolog Lluís Morey, Miami Üniversitesi'nde çalışan, 2026 yılında ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri'nden (NIH) büyük bir finansman desteği aldı. Araştırmaları, bazı meme tümörlerinin neden tedaviye dirençli hale geldiği de dahil olmak üzere hastalıkların epigenetik mekanizmalarına odaklanıyor.

Balear Adaları'ndan bir diğer isim olan onkolog Toni Celià-Terrassa, bu yıl ERC Advanced Grant kazandı; bu, Avrupa Birliği'nin en prestijli araştırma programlarından biridir.

PLASTWIRE adlı projesi beş yıllık bir süreyi kapsıyor ve 2,5 milyon avrotutarında finansman sağladı. Bilim insanları, mRNA tabanlı teknolojiler kullanılarak tümör hücrelerinin özelliklerinin, bağışıklık sisteminin onları daha kolay tanıması ve yok etmesi için değiştirilip değiştirilemeyeceğini araştıracaklar.

Bu başarıların arka planında, Balear Adaları'ndaki durumla olan tezatlık özellikle dikkat çekici.

Son resmi verilere göre, bölge iç araştırma ve geliştirmeye GSYH'sinin yaklaşık 0,4% kadarını ayırıyordu. Karşılaştırma yapmak gerekirse, İspanya genelindeki ortalama 1,5% civarındaydı.

Yani, adalardan bireysel araştırmacılar ve gruplar en üst uluslararası düzeyde rekabet edebilirken, bölgesel bilimsel sistemin kendisi nispeten küçük kalmaya devam ediyor.

Bununla birlikte, Balear Adaları'nda bilimsel bir temel zaten mevcut.

Burada Balear Adaları Üniversitesi, IdISBa Sağlık Araştırmaları Enstitüsü, IMEDEA Akdeniz İleri Araştırmalar Enstitüsü ve IFISC Disiplinlerarası Fizik ve Karmaşık Sistemler Enstitüsü faaliyet göstermektedir. Ekipleri, belirli alanlarda ciddi bir uluslararası itibara sahiptir.

Araştırmacılara göre sorun sadece para miktarında değil.

Uzun vadeli bir stratejiye ihtiyaç var: Adaların gerçekten rekabetçi olabileceği alanları belirlemek, uzmanları çekmek için koşullar yaratmak ve hükümet değişikliklerinden bağımsız olarak bilimsel politikanın istikrarını sağlamak gerekiyor.

Morey, Mayorka ile olan bağı ve bir gün anavatanındaki bilimin gelişimine daha aktif bir şekilde katkıda bulunma arzusu hakkında defalarca konuştu. Olası yollardan biri, adalarla bağlantılı olan ve bugün farklı ülkelerin önde gelen enstitülerinde çalışan araştırmacılardan oluşan bir ağ kurmaktır.

Böyle bir ağ, uluslararası temaslar kurmaya, ortak projeler başlatmaya ve sadece bireysel bilim insanlarını değil, aynı zamanda bilgi, teknoloji ve bilimsel bağlantıları da Balear Adaları'na geri getirmeye yardımcı olabilir.

Celià-Terrassa ise başka bir noktaya vurgu yapıyor: Büyük araştırma sistemleri tek bir siyasi döngüde inşa edilemez.

Bilimin sürekliliğe ihtiyacı var.

Laboratuvarlar, araştırma merkezleri ve bilim okulları yıllar içinde oluşur. Bu nedenle, arkasında on veya yirmi yıllık net bir strateji yoksa, bütçedeki kısa vadeli bir artış yeterli değildir.

Balear Adaları için bu özellikle önemlidir.

Takımadanın ekonomisi büyük ölçüde turizm ve hizmet sektörüne bağlıdır, bu nedenle biyotıp, biyoteknoloji, deniz bilimleri veya diğer yüksek teknoloji endüstrilerinin geliştirilmesi, ekonomiyi çeşitlendirmenin ek bir yolu olabilir.

Burada mutlaka büyük fabrikaların inşasından bahsedilmiyor.

Modern bilim; laboratuvarlar, girişimler, patentler, tıbbi teknolojiler ve yüksek nitelikli iş imkanları yaratır. Güçlü bir araştırma merkezi, etrafında bütün bir ekosistemi kademeli olarak oluşturabilir.

Ada konumu bile bugün artık birkaç on yıl önceki kadar büyük bir engel teşkil etmiyor. Uluslararası bilim grupları sürekli olarak uzaktan çalışıyor, veri ve personel alışverişinde bulunuyor ve araştırmacılar düzenli olarak farklı ülkelerin laboratuvarları arasında hareket ediyor.

Bununla birlikte Mayorka, yatırımlarla elde edilmesi zor olan bir avantaja, yani mekanın kendi çekiciliğine sahip.

Bilim insanlarına göre, yabancı meslektaşları sık sık basit bir soru soruyor: Eğer burada bir üniversite, yetenekli araştırmacılar, altyapı ve yaşam kalitesi varsa, neden adada büyük bir uluslararası bilim merkezi kurulmasın?

Morey ve Celià-Terrassa'nın hikayeleri ilginç bir paradoksu gözler önüne seriyor.

Mayorka'nın bir bilim merkezi olarak potansiyelini görmek için, bazı araştırmacılarının önce adanın çok ötesinde bir tanınırlık kazanmaları gerekti.

Şimdi onların uluslararası itibarı farklı bir rol oynayabilir; dünya bilimi ile çıktıkları bölge arasında bir köprü kurmaya yardımcı olabilir.

Ve belki de asıl soru artık şu değil: Mayorka, Avrupa'nın bilim haritasında dikkat çekici bir nokta haline gelebilir mi?.

Asıl soru, bunun için gerekli koşulları yaratmaya hazır olup olmadığıdır.