6 Temmuz 2026'da Fiji'nin başkenti Suva'da tarihi bir gelişme yaşandı: Avustralya ve Fiji, resmi adıyla Veitacini Anlaşması ya da Okyanus Barış İttifakı olarak bilinen belgeyi imzaladı. Karşılıklı kolektif savunma ve güvenlik taahhütlerini resmileştiren bu belge, birçok uzman tarafından Canberra'nın Çin ile artan rekabet ortamında Pasifik'teki nüfuzunu pekiştirme stratejisinin kritik bir adımı olarak değerlendiriliyor.
Anlaşmanın içeriği, kolektif güvenlik ilkesini temel alıyor. Avustralya Dışişleri Bakanlığı'nın internet sitesinde yayımlanan resmi metne göre taraflar, Pasifik bölgesinde taraflardan birine yapılacak silahlı bir saldırının, diğerinin barış, güvenlik ve istikrarına yönelik doğrudan bir tehdit oluşturduğunu kabul ediyor. Bu bağlamda her iki ülke, ortak tehditlere karşı kendi anayasal süreçleri ve iç hukukları çerçevesinde hareket etmeyi taahhüt ediyor.
Anlaşmada, Eylül 2025'te Solomon Adaları'nın başkenti Honiara'daki Pasifik Adaları Forumu'nda kabul edilen "Mavi Pasifik Okyanusu Barış Deklarasyonu"na açıkça atıfta bulunuluyor. Bu bölgesel deklarasyon, uyuşmazlıkların diyalog, uzlaşı ve egemenliğe saygı yoluyla barışçıl çözümünü esas alan geleneksel "Pasifik Yolu"na olan bağlılığı vurgularken, bölgenin bağımsızlık ve barış içinde bir arada yaşama mücadelesine dayanan tarihi temellerine yaslanıyor.
Avustralya için Fiji ile kurulan bu ittifak; ABD (1951 ANZUS), Yeni Zelanda ve Papua Yeni Gine'den (Ekim 2025 Pukpuk Anlaşması) sonraki dördüncü resmi savunma anlaşması olma özelliğini taşıyor. Fiji tarafı için ise bu, söz konusu düzeydeki ilk ittifak niteliğinde. Savunma anlaşmasına paralel olarak taraflar, Avustralya'nın önümüzdeki on yıl içinde Fiji'nin ekonomik kalkınmasına 1 milyar Avustralya dolarından fazla yatırım yapmayı taahhüt ettiği "Vuvale Birliği" adlı ekonomik anlaşmayı da imzaladı.
Başbakanlar Anthony Albanese ve Sitiveni Rabuka yaptıkları resmi açıklamalarda, imza töreninin tarihi önemine dikkat çekti. Her iki anlaşmanın imzalanmasını "Avustralya'nın bugüne kadar üstlendiği en önemli girişimlerden biri" olarak nitelendiren Albanese'ye karşılık Rabuka, ittifakın bölgesel istikrarı güçlendirme ve artan dış tehditler karşısında "Pasifik ailesinin" birliğini gösterme konusundaki önemini vurguladı. İmza töreninin, Çin ordusunun Pasifik'te denizaltıdan balistik füze denemesi yaptığı ve bölgedeki jeopolitik gerilimin tırmandığı bir dönemde gerçekleşmesi ise ayrıca dikkat çekici bulundu.
Mevcut üyelerin oybirliğiyle diğer Pasifik devletlerinin katılımına da açık olan anlaşma, Birleşmiş Milletler Şartı ve uluslararası barış ve güvenliğe ilişkin BM yükümlülükleriyle tam uyum sağlıyor. Süresiz olarak yürürlüğe giren anlaşma, taraflardan herhangi birinin bir yıl önceden yazılı bildirimde bulunması halinde feshedilebiliyor.
Bölgesel düzeyde bu yeni ittifak, Pasifik devletlerinin kendi gündemlerini belirleme noktasında kararlı bir hamle olarak görülüyor. Anlaşma, Avustralya'nın Pasifik'teki konumunu sağlamlaştırma ve Pekin'in bölgede artan etkisine karşı koyma stratejisinin bir parçası olarak öne çıkıyor; nitekim Pekin'in 2022'de Solomon Adaları ile imzaladığı gizli güvenlik anlaşması, Güney Pasifik'te bir Çin askeri üssü kurulabileceği endişelerine yol açmıştı. Analistlere göre Fiji ile yapılan bu ittifak, Albanese hükümetinin stratejik askeri anlaşmaları hızla hayata geçirme kapasitesini kanıtlarken, Avustralya'nın Pasifik ada devletleri için "tercih edilen güvenlik ortağı" konumunu da güçlendiriyor.
İklim değişikliği konusundaki artan hassasiyetler de anlaşma metninde yer bularak stratejik bir önem kazanıyor. Her iki ülke, Pasifik Adaları Forumu tarafından belirlenen hedefler doğrultusunda, iklim değişikliğiyle mücadele için iddialı ve anlamlı adımlar atma konusunda ortak çalışma sözü verdi.
Fiji ve diğer ada devletleri için iklim risklerinin varoluşsal bir tehdit oluşturması, anlaşmanın iklim odaklı maddelerini geleneksel güvenlik konularının ötesinde hayati bir noktaya taşıyor. Bölgedeki diğer devletlerin olası katılımıyla genişleyebilecek olan bu ittifakın geleceği, Pasifik'teki güç dengelerini yeniden şekillendirebilir ve artan jeopolitik rekabet ortamında yeni koalisyonların bu mekanizma etrafında nasıl şekilleneceğini belirleyebilir.
