6 lipca 2026 roku w stolicy Fidżi, Suvie, miało miejsce historyczne wydarzenie: Australia i Fidżi podpisały Traktat o Sojuszu Pokoju w Oceanie, znany oficjalnie jako Traktat Veitacini lub Sojusz „Ocean Pokoju”. Dokument ten formalnie sankcjonuje wzajemne zobowiązania obu państw w dziedzinie wspólnej obrony i bezpieczeństwa, co eksperci uznają za kluczowy element strategii Canberry mającej na celu wzmocnienie jej pozycji w regionie Pacyfiku wobec rosnącej rywalizacji z Chinami.
Treść traktatu odzwierciedla fundamentalną zasadę bezpieczeństwa zbiorowego. Zgodnie z oficjalnym tekstem opublikowanym na stronie australijskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych, strony uznają, że atak zbrojny na którąkolwiek z nich w obrębie Pacyfiku stanowi bezpośrednie zagrożenie dla pokoju, bezpieczeństwa i stabilności drugiego partnera. Każda ze stron zobowiązuje się do podjęcia działań w celu przeciwdziałania temu wspólnemu zagrożeniu zgodnie ze swoimi procedurami konstytucyjnymi i prawem krajowym.
Traktat wyraźnie nawiązuje do Deklaracji „Błękitny Pacyfik Oceanem Pokoju” (Blue Pacific Ocean of Peace Declaration), przyjętej we wrześniu 2025 roku podczas szczytu Forum Wysp Pacyfiku w Honiarze na Wyspach Salomona. To regionalne oświadczenie podkreśla przywiązanie do tradycyjnej „drogi Pacyfiku” – podejścia opartego na pokojowym rozwiązywaniu sporów poprzez dialog, konsensus oraz wzajemne poszanowanie suwerenności, co wynika z historycznej walki regionu o niepodległość i pokojowe współistnienie.
Dla Australii sojusz z Fidżi jest czwartym formalnym traktatem obronnym po porozumieniach z USA (podpisanym w 1951 roku w ramach paktu ANZUS), Nową Zelandią oraz Papuą-Nową Gwineą (traktat Pukpuk z października 2025 roku). W przypadku Fidżi jest to pierwszy sojusz obronny o tak wysokiej randze. Równolegle do traktatu bezpieczeństwa strony podpisały również umowę gospodarczą Vuvale Union, na mocy której Australia zainwestuje ponad miliard dolarów australijskich w rozwój gospodarczy Fidżi w ciągu najbliższej dekady.
Oficjalne oświadczenia premierów Anthony’ego Albanese i Sitiveniego Rabuki podkreślają przełomowy charakter porozumienia. Albanese określił podpisanie obu dokumentów jako „jedno z najbardziej znaczących przedsięwzięć, jakich kiedykolwiek podjęła się Australia”, natomiast Rabuka zwrócił uwagę na rolę aliansu w stabilizacji regionu i pokazaniu jedności pacyficznej rodziny w obliczu zewnętrznych zagrożeń. Kontekst uroczystości był wymowny: ceremonia odbyła się w czasie, gdy chińska armia przeprowadziła test rakiety balistycznej wystrzelonej z okrętu podwodnego na Pacyfiku, co uwypukliło napięcia geopolityczne w tym obszarze.
Traktat pozostaje otwarty dla innych państw Pacyfiku, pod warunkiem uzyskania jednomyślnej zgody dotychczasowych sygnatariuszy. Dokument jest w pełni zgodny z Kartą Narodów Zjednoczonych oraz zobowiązaniami wobec ONZ w zakresie utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa. Umowa została zawarta na czas nieokreślony, przy czym każda ze stron może ją wypowiedzieć z zachowaniem rocznego okresu wypowiedzenia w formie pisemnej.
W ujęciu regionalnym nowy alians postrzegany jest jako decydująca inicjatywa mająca na celu narzucenie własnej agendy przez państwa pacyficzne. Sojusz wpisuje się w szerszą strategię Australii, która dąży do skonsolidowania swoich wpływów i przeciwdziałania ekspansji Chin – od 2022 roku, kiedy Pekin podpisał niejawny pakt bezpieczeństwa z Wyspami Salomona, narastały obawy o budowę chińskiej bazy wojskowej w regionie. Według analityków traktat z Fidżi dowodzi skuteczności rządu Albanese w szybkim zawieraniu strategicznych umów wojskowych, co umacnia rolę Australii jako głównego gwaranta bezpieczeństwa dla wyspiarskich sąsiadów.
Porozumienie nabiera szczególnej wagi również ze względu na rosnące wyzwania klimatyczne, co wprost odnotowano w tekście dokumentu. Oba państwa zadeklarowały wspólną realizację ambitnych i znaczących działań na rzecz ochrony klimatu, wspierając tym samym cele wyznaczone przez Forum Wysp Pacyfiku.
Dla Fidżi i innych narodów wyspiarskich zmiany klimatu stanowią zagrożenie egzystencjalne, dlatego włączenie tego komponentu do traktatu nadaje mu strategiczny wymiar wykraczający poza tradycyjne ramy militarne. Przyszła ewolucja sojuszu, w tym ewentualna akcesja innych państw, może radykalnie zmienić układ sił na Oceanie Spokojnym i zdefiniować kształt nowych koalicji powstających w warunkach zaostrzającej się rywalizacji mocarstw.
