Het Witte Huis heeft een historisch 'memorandum van overeenstemming' aan het Congres overhandigd, dat de militaire vijandelijkheden met Iran voor een periode van 60 dagen opschort. Dit memorandum werd op donderdag 18 juni 2026 ingediend en leidde direct tot verhitte discussies binnen de Republikeinse vleugel van de Senaat.
De overeenkomst van 14 punten werd op dinsdag 17 juni door president Donald Trump ondertekend in het Franse Paleis van Versailles, tijdens een ontmoeting met president Emmanuel Macron. Het document voorziet in een volledige staking van de vijandelijkheden op alle fronten, inclusief in Libanon, waar Israël operaties uitvoerde tegen het door Iran gesteunde Hezbollah. Gedurende deze 60 dagen treden de partijen in overleg over het Iraanse kernprogramma — een cruciaal vraagstuk dat centraal staat in het conflict tussen Washington en Teheran.
Naast het staakt-het-vuren omvat het memorandum wederzijdse concessies: de VS beloven de blokkade van Iraanse havens op te heffen en de sancties op Iraanse olie te versoepelen, zodat het land de export kan hervatten. Iran verbindt zich er op zijn beurt toe de Straat van Hormuz open te stellen voor ongehinderde scheepvaart en onder geen beding kernwapens te ontwikkelen.
Een opvallend onderdeel van de deal is de oprichting van een investeringsfonds ter waarde van 300 miljard dollar. Dit betreft echter geen Amerikaans kapitaal; het fonds zal worden gevuld door de Golfstaten en andere buitenlandse investeerders. President Trump benadrukte dat de VS geen cent zullen bijdragen, maar wel de controle behouden over welke buitenlandse bedrijven licenties krijgen om in Iran zaken te doen.
De reactie vanuit het Congres was verdeeld. Sommige Republikeinse senatoren uitten hun ongenoegen, met name over het feit dat de regering het document al aan de pers had gepresenteerd vóór de officiële overdracht aan de wetgevers, wat zij als een schending van het protocol beschouwen.
Roger Wicker, voorzitter van de Senaatscommissie voor Strijdkrachten, uitte zich als een van de felste critici. Hij stelde dat het memorandum „alle verworvenheden van Operatie Epic Fury tenietdoet” — de militaire campagne die van eind februari tot medio juni 2026 duurde. Volgens Wicker is de overeenkomst niet streng genoeg en biedt deze geen enkele garantie dat het regime zijn nucleaire ambities definitief staakt.
Wicker sprak ook zijn zorgen uit over de manier waarop het regime in Teheran de verkregen sanctieverlichting zou kunnen aanwenden. „Het Iraanse leiderschap heeft de leus 'Dood aan Amerika, dood aan Israël' niet laten varen en zou de vrijgekomen middelen kunnen gebruiken om terroristische organisaties te steunen,” zo wees hij op het fundamentele wantrouwen jegens de Iraanse bedoelingen.
Zijn standpunt kreeg bijval van andere Republikeinse haviken. Senator Bill Cassidy noemde de overeenkomst „de grootste buitenlands-politieke blunder van het decennium” en trok een vergelijking tussen het beleid van de regering en een afwijking van de idealen uit de Koude Oorlog. Senator Rick Scott uitte bovendien zijn twijfels over de haalbaarheid van het beloofde investeringsfonds en vreest dat de Golfstaten hun toezeggingen niet zullen nakomen.
Ook de Democraten leverden kritiek, zij het vanuit een andere invalshoek. Susan Rice, een vooraanstaand functionaris uit de regeringen van Obama en Biden, bestempelde de deal als „de grootste fout op het gebied van nationale veiligheid in decennia” vanwege de in haar ogen ongeoorloofde concessies.
John Thune, de Republikeinse meerderheidsleider in de Senaat, gaf aan dat een volledige briefing voor alle senatoren volgende week op de agenda staat. Hij benadrukte het vitale belang van een open Straat van Hormuz voor de wereldhandel, maar voegde toe dat het Congres meer duidelijkheid eist over de structuur en de garanties rondom het investeringsfonds.
Het document vloeit voort uit onderhandelingen na een oorlog van bijna vier maanden, die tienduizenden slachtoffers heeft geëist en de Iraanse infrastructuur zwaar heeft beschadigd. Het Congres staat nu voor de opgave de overeenkomst tot in detail te bestuderen en de Amerikaanse koers voor de komende onderhandelingsronden te bepalen. De regionale stabiliteit en het vertrouwen van Washingtons bondgenoten — in het bijzonder Israël, dat uiterst kritisch tegenover de deal staat — hangen af van de mate waarin de Iraanse verplichtingen strikt zullen worden gecontroleerd.
