Half oktober 2026 sprak congreslid Eric Burlison uit Missouri in de podcast van dr. Phil en zei ronduit: veel over ongeïdentificeerde anomalie verschijnselen is al onthuld, maar de kernvragen blijven nog steeds onbeantwoord. Als zelfs leden van het Congres geen volledige toegang tot de informatie krijgen, wie heeft er dan wel recht op? Burlison, een van de meest actieve voorstanders van transparantie in het Amerikaanse parlement, wees op een concreet probleem: de verdwenen documenten van recente overheidsprogramma's.
Om te begrijpen waar het over gaat, moet kort de voorgeschiedenis worden opgehaald. Eind jaren 2000 — begin jaren 2010 lanceerden het Amerikaanse ministerie van Defensie en het Defense Intelligence Agency (DIA) verschillende samenhangende projecten. AAWSAP — Advanced Aerospace Weapon System Applications Program — was een DIA-programma dat geavanceerde lucht- en ruimtevaarttechnologieën, mogelijke dreigingen en ongewone verschijnselen in de lucht bestudeerde. Als aannemer trad het bedrijf van Robert Bigelow op. Later kwam AATIP — Advanced Aerospace Threat Identification Program. Het wordt vaak beschouwd als een voortzetting of een parallelle inspanning. Er waren onder meer Jay Stratton en Luis Elizondo bij betrokken. Beide programma's verzamelden gegevens over ongeïdentificeerde objecten, analyseerden verklaringen van militaire piloten en zochten verklaringen voor verschijnselen die niet in de bekende natuurkunde pasten.
Burlison verklaarde in een interview dat de AATIP-documenten die verband houden met het werk van Stratton en Elizondo ofwel verdwenen zijn, ofwel verwijderd. Het gaat niet om archieven uit de jaren 1950, maar om materiaal uit de jaren 2010. „Onze regering blokkeert nog steeds de toegang van de president tot informatie, en het beste bewijs daarvoor is dat wij de verdwenen AATIP-documenten niet kunnen vinden”, zei het congreslid. Hij riep de regering op harder op te treden, anders zullen de instanties die verantwoordelijk zijn voor de bewaring deze gegevens blijven verbergen of gewoon niet zoeken.
Bijna gelijktijdig vond een belangrijke gebeurtenis plaats. Op 6 oktober meldde journalist George Knapp dat het DIA eindelijk de verdwenen AAWSAP-bestanden had gevonden. Op 13 oktober verduidelijkte hij: de documenten zelf zijn nog niet gepubliceerd. De boeken van James Lacatski comprimeren ongeveer 70 duizend pagina's veldnotities tot 1250 pagina's kerninformatie, terwijl de meest gevoelige gegevens geheim blijven. Vooralsnog is onduidelijk of het gevonden materiaal precies de gegevens bevat waarover Burlison sprak. Volledige toegang daartoe hebben het Congres en het publiek nog niet gekregen.
In dezelfde dagen kwamen ook verklaringen van Jay Stratton zelf in de openbaarheid. In een boek en een interview vertelde hij dat onderzoekers tijdens het werk aan AAWSAP stuitte op het bestaan van een zogenoemd „erfgoedprogramma” — Legacy Program. Volgens hem is dat een jarenlange verborgen structuur waaraan de luchtmacht, de CIA, het ministerie van Energie en defensieaannemers deelnamen. Haar taak is toestellen van ongeïdentificeerde herkomst te bergen en te bestuderen, en zich bezig te houden met reverse engineering ervan. Stratton beschrijft het als een programma dat decennialang naast de officiële onderzoeken bestond en zorgvuldig verborgen werd gehouden, zelfs voor een deel van de leiding.
De gebeurtenissen vormen één lijn. Eerst de bezorgdheid van een zittend congreslid over verdwenen gegevens van recente onderzoeken. Dan de melding dat de AAWSAP-bestanden gevonden zijn, maar gesloten blijven. En tegelijk de getuigenissen van iemand die binnen deze structuren werkte over het bestaan van een nog dieper „erfgoedprogramma”. Dat alles gebeurt tegen de achtergrond van inspanningen tot declassificatie, waarbij zelfs het hoogste machtsniveau op hindernissen stuit.
Materiaal dat lange tijd in de schaduw bleef, komt geleidelijk aan het licht. Verdwenen documenten, gevonden maar niet gepubliceerde, en directe aanwijzingen voor verborgen reverse-engineeringprogramma's vormen samen een beeld dat niet langer als speculatie kan worden afgedaan. Het Congres, journalisten en voormalige deelnemers blijven volledige verantwoording eisen. Wat decennialang geheim werd gehouden, is steeds dichter bij het punt waarop het openbaar bezit wordt.
