Vào giữa tháng Mười năm 2026, nghị sĩ Eric Burlison đến từ Missouri đã phát biểu trên podcast của bác sĩ Phil và nói thẳng: nhiều điều về các hiện tượng dị thường không xác định đã được làm sáng tỏ, nhưng những câu hỏi then chốt vẫn chưa có lời đáp. Nếu ngay cả các thành viên Quốc hội cũng không được tiếp cận đầy đủ thông tin, thì ai mới có quyền đối với thông tin đó? Burlison, một trong những người ủng hộ mạnh mẽ nhất cho sự minh bạch trong nghị viện Mỹ, đã chỉ ra một vấn đề cụ thể — những tài liệu bị mất tích của các chương trình chính phủ gần đây.
Để hiểu câu chuyện đang nói về điều gì, cần nhắc lại ngắn gọn bối cảnh. Vào cuối những năm 2000 — đầu những năm 2010, Bộ Quốc phòng Mỹ và Cơ quan Tình báo Quốc phòng (DIA) đã khởi động một số dự án liên quan. AAWSAP — Advanced Aerospace Weapon System Applications Program — là một chương trình của DIA nghiên cứu các công nghệ hàng không vũ trụ tiên tiến, những mối đe dọa tiềm tàng và các hiện tượng bất thường trên không. Nhà thầu của chương trình là công ty của Robert Bigelow. Sau đó xuất hiện AATIP — Advanced Aerospace Threat Identification Program. Chương trình này thường được gọi là sự tiếp nối hoặc một nỗ lực song song. Những người tham gia bao gồm, đáng chú ý là Jay Stratton và Luis Elizondo. Cả hai chương trình đều thu thập dữ liệu về các vật thể không xác định, phân tích lời khai của các phi công quân sự và tìm lời giải thích cho những hiện tượng không khớp với vật lý đã biết.
Trong một cuộc phỏng vấn, Burlison tuyên bố rằng các tài liệu của AATIP liên quan đến công việc của Stratton và Elizondo hoặc đã biến mất, hoặc đã bị xóa. Đây không phải là các kho lưu trữ của những năm 1950, mà là tài liệu của những năm 2010. “Chính phủ của chúng ta vẫn đang chặn quyền tiếp cận thông tin của tổng thống, và bằng chứng rõ nhất cho điều đó là việc chúng ta không thể tìm thấy những tài liệu AATIP bị mất tích”, nghị sĩ nói. Ông kêu gọi chính quyền hành động cứng rắn hơn, nếu không các cơ quan chịu trách nhiệm lưu trữ sẽ tiếp tục che giấu hoặc đơn giản là không chịu tìm kiếm những hồ sơ này.
Gần như cùng lúc đã xảy ra một sự kiện quan trọng. Vào ngày 6 tháng Mười, nhà báo George Knapp thông báo rằng DIA cuối cùng đã tìm ra những tệp AAWSAP bị mất tích. Vào ngày 13 tháng Mười, ông làm rõ: bản thân các tài liệu vẫn chưa được công bố. Những cuốn sách của James Lacatski nén khoảng 70 nghìn trang ghi chép thực địa xuống còn 1250 trang thông tin chính, trong khi những dữ liệu nhạy cảm nhất vẫn bị giữ mật. Hiện vẫn chưa rõ liệu những tài liệu được tìm thấy có bao gồm đúng những hồ sơ mà Burlison đã nói đến hay không. Quốc hội và công chúng vẫn chưa được tiếp cận đầy đủ với chúng.
Trong cùng những ngày đó, những phát biểu của chính Jay Stratton đã xuất hiện trong không gian công khai. Trong một cuốn sách và một cuộc phỏng vấn, ông kể rằng trong quá trình làm việc với AAWSAP, các nhà nghiên cứu đã đụng độ với sự tồn tại của cái được gọi là “chương trình di sản” — Legacy Program. Theo lời ông, đây là một cấu trúc bí mật tồn tại nhiều năm, có sự tham gia của Không quân, CIA, Bộ Năng lượng và các nhà thầu quốc phòng. Nhiệm vụ của nó là thu hồi và nghiên cứu các phương tiện có nguồn gốc không xác định, tiến hành kỹ nghịch đảo chúng. Stratton mô tả đó là một chương trình đã tồn tại song song với các cuộc điều tra chính thức trong nhiều thập kỷ và bị che giấu cẩn thận ngay cả với một phần giới lãnh đạo.
Các sự kiện ghép lại thành một dòng. Đầu tiên — sự lo ngại của một nghị sĩ đương nhiệm về những hồ sơ bị mất tích của các cuộc điều tra gần đây. Sau đó — thông báo rằng các tệp AAWSAP đã được tìm thấy nhưng vẫn bị đóng kín. Và đồng thời — lời khai của một người từng làm việc bên trong các cấu trúc đó về sự tồn tại của một “chương trình di sản” còn sâu kín hơn. Tất cả diễn ra trong bối cảnh những nỗ lực giải mật, khi ngay cả cấp quyền lực cao nhất cũng gặp phải trở ngại.
Những tài liệu đã chìm vào bóng tối trong thời gian dài đang dần lộ ra ánh sáng. Những tài liệu mất tích, được tìm thấy nhưng chưa công bố, và những chỉ dẫn trực tiếp về các chương trình kỹ nghịch đảo bí mật đang ghép lại thành một bức tranh không còn có thể bị gạt đi như là suy đoán. Quốc hội, các nhà báo và những người từng tham gia vẫn tiếp tục đòi hỏi sự minh bạch đầy đủ. Những gì bị giữ bí mật trong nhiều thập kỷ đang ngày càng gần với việc trở thành tài sản của công chúng.
