De wetenschap buigt zich opnieuw over een vraag die bijna spottend klinkt: is er eigenlijk wel een brein nodig om intelligent te zijn?
In het middelpunt van de discussie staat de slijmzwam Physarum polycephalum — een felgeel organisme dat geen hersenen, geen zenuwstelsel en geen neuronen heeft.
Toch is hij in staat tot dingen die er verdacht doelgericht uitzien.
De slijmzwam kan de kortste weg door doolhoven vinden, efficiënte netwerken aanleggen tussen voedselbronnen en plekken vermijden waar hij al is geweest.
Nog interessanter is zijn 'geheugen'. Wanneer Physarum over een oppervlak kruipt, laat hij een dun slijmspoor achter en probeert hij daar vervolgens niet meer terug te keren. Dit betekent dat hij een deel van de informatie over zijn eigen route letterlijk bewaart buiten zichzelf.
En dat is waar het onder wetenschappers pas echt interessant wordt.
Sommigen vinden dat woorden als 'denken' en 'intelligentie' hier te zwaar zijn aangezet. De slijmzwam reageert simpelweg op chemische en fysieke signalen, en complex gedrag betekent nog niet dat er sprake is van een verstand.
Anderen werpen tegen: als een organisme informatie kan opnemen, zijn gedrag kan aanpassen op basis van eerdere ervaringen en efficiënte oplossingen voor problemen kan vinden, waarom zouden we dit dan niet beschouwen als ten minste de eenvoudigste vorm van intelligentie?
In 2026 hebben nieuwe experimenten met doolhoven de discussie opnieuw aangewakkerd. Onderzoekers onderzochten of de slijmzwam daadwerkelijk over een ruimtelijk kortetermijngeheugen beschikt. De resultaten bleken niet eenduidig, waardoor er vooralsnog geen definitief antwoord is.
Dat is precies waarom het verhaal, gepubliceerd op 8 september 2026, zoveel belangstelling wekte: de discussie gaat inmiddels niet meer zozeer over de slijmzwam, maar over de definitie van het woord zelf «verstand».
En vooralsnog is de situatie nogal vernederend voor de mensheid:
de slijmzwam heeft geen brein, maar toch vindt hij zijn weg door het doolhof. 😄
