Nauka ponownie zbliżyła się do pytania, które brzmi niemal drwiąco: czy do bycia mądrym w ogóle potrzebny jest mózg?
W centrum sporu znalazł się śluzowiec Physarum polycephalum — jaskrawożółty organizm, który nie ma ani mózgu, ani układu nerwowego, ani neuronów.
Za to potrafi robić rzeczy, które wyglądają podejrzanie sensownie.
Śluzowiec potrafi znajdować krótkie drogi przez labirynty, tworzyć efektywne sieci między źródłami pożywienia i unikać miejsc, w których już był.
Jeszcze ciekawsza jest jego „pamięć”. Gdy Physarum pełznie po powierzchni, pozostawia za sobą cienki ślad śluzu, a następnie stara się tam nie wracać. Okazuje się, że część informacji o własnej trasie przechowuje dosłownie na zewnątrz siebie.
I właśnie tutaj wśród naukowców zaczyna się najciekawsze.
Jedni uważają, że słowa „myślenie” i „inteligencja” są tutaj zbyt górnolotne. Śluzowiec po prostu reaguje na sygnały chemiczne i fizyczne, a złożone zachowanie nie musi jeszcze oznaczać posiadania rozumu.
Inni oponują: jeśli organizm potrafi pozyskiwać informacje, zmieniać zachowanie na podstawie przeszłych doświadczeń i znajdować skuteczne rozwiązania problemów, dlaczego nie uznać tego przynajmniej za najprostszą formę inteligencji?
W 2026 roku nowe eksperymenty z labiryntami ponownie podsyciły spór. Badacze sprawdzali, czy śluzowiec rzeczywiście ma krótkotrwałą pamięć przestrzenną. Wyniki okazały się niejednoznaczne, więc ostatecznej odpowiedzi na razie nie ma.
Dlatego właśnie historia opublikowana 8 września 2026 roku, wzbudziła takie zainteresowanie: spór toczy się już nie tyle o śluzowca, ile o samo znaczenie słowa „umysł”.
A tymczasem sytuacja jest dość niezręczna dla ludzkości:
śluzowiec nie ma mózgu, a mimo to przechodzi labirynt. 😄
