Op het station «Akademik Vernadsky» wordt al bijna 80 jaar onafgebroken de luchttemperatuur gemeten. In die tijd is het jaargemiddelde met meer dan drie graden gestegen. Deze gegevens presenteerden de Oekraïense poolonderzoekers samen met collega's uit Denemarken, Tsjechië en Frankrijk in het Oekraïense paviljoen op de klimaatconferentie COP31 in Antalya.
🐧🥚 Egg-citing news from Antarctica! The first gentoo penguin eggs of the season have appeared near Ukraine’s Akademik Vernadsky Station! 🇦🇶🇺🇦 The very first egg was spotted on November 2 by expedition doctor Yelyzaveta Pidhaetska. And guess what? For the third year in a row,
Het station staat op het kleine eiland Galindez voor de westkust van het Antarctisch Schiereiland. Vroeger werd het 's winters van alle kanten omringd door een korst van zee-ijs. De laatste jaren bedekt ijs nog slechts losse stukken, en in 2023 is er helemaal geen ijs gevormd. Het water van de Zuidelijke Oceaan wordt in dit gebied zoeter — het smeltende ijs verdunt het zoutgehalte. Dergelijke veranderingen werden onder meer vastgelegd in het kader van het internationale project OCEAN:ICE.
🚢 Noosfera is back at Vernadsky! 🇺🇦🇦🇶 On November 12, our ice class vessel reached Ukraine’s Akademik Vernadsky station for the first time this Antarctic season — after battling 6–7 m waves and winds of up to 60 knots in the Drake Passage! 🌊 🐧 After nearly 7 months without
Tegelijkertijd verandert ook het leven op het land. Rond het station breiden mossen, korstmossen en twee soorten bloeiende planten zich merkbaar uit. Antarctica wordt op deze plek letterlijk groener. De populatie van de warmteminnende Adéliepinguïns, of preciezer: van de subantarctische gentoopinguïns, op het eiland is gegroeid. Afgelopen seizoen werden er meer dan tienduizend geteld. Minder ijs — gemakkelijker jagen op krill, bijna het hele jaar door. De Weddellzeehonden daarentegen verliezen hun vertrouwde plekken waar ze hun jongen baren en zogen. Zij hebben een stabiel ijsplatform nodig, dat steeds kleiner wordt.
Deze waarnemingen zijn geen eenmalige momentopnamen, maar een lange reeks metingen die sinds het midden van de vorige eeuw wordt bijgehouden. Het Oekraïense station is een van de weinige waar de meteorologische reeksen zo ononderbroken zijn. Juist daarom wekten de resultaten belangstelling bij de deelnemers aan de conferentie. Directeur van het Nationale Antarctische Wetenschapscentrum Jevhen Dykyj ondertekende de internationale verklaring «Steun voor het Wereldwijde Klimaatobservatiesysteem». Het document moet politieke en financiële steun waarborgen voor langlopende metingen over de hele wereld.
De Oekraïense delegatie vulde het wetenschappelijke deel aan met een eenvoudig gebaar: zij trakteerde de deelnemers aan de conferentie op Oekraïense koffie. De begeleidende slogan luidde: «Hete koffie. Een koele planeet. Een toekomst zonder bittere nasmaak». De wetenschap moet de klimaatbeslissingen sturen — die boodschap klonk duidelijk en zonder overbodige retoriek.
Het Antarctisch Schiereiland behoort tot de regio's op aarde waar de opwarming bijzonder snel gaat. De Oekraïense gegevens passen goed in het algemene beeld dat ook andere onderzoeksgroepen schetsen. De afname van het zee-ijs, het zoeter worden van de kustwateren, de uitbreiding van de vegetatie en de herstructurering van ecosystemen — dat zijn allemaal schakels in één keten. De lange reeksen waarnemingen op «Vernadsky» maken het mogelijk niet alleen kortstondige schommelingen te zien, maar ook een bestendige trend.
Het werk van de Oekraïense poolonderzoekers gaat door. Elk seizoen voegt nieuwe punten toe aan de grafieken van temperatuur, zoutgehalte, ijstoestand en aantallen dieren. Die cijfers gaan vervolgens naar internationale databases en modellen. Zo ontstaat, stap voor stap, een nauwkeuriger begrip van wat er gebeurt met het klimaat aan de zuidelijke punt van de planeet — en hoe dat de rest van de wereld kan beïnvloeden.

