Na stacji „Akademik Wernadski” od prawie 80 lat nieprzerwanie mierzy się temperaturę powietrza. W tym czasie średnioroczny wskaźnik wzrósł o ponad trzy stopnie. Te dane ukraińscy polarnicy wraz z kolegami z Danii, Czech i Francji przedstawili w pawilonie ukraińskim na konferencji klimatycznej COP31 w Antalyi.
🐧🥚 Egg-citing news from Antarctica! The first gentoo penguin eggs of the season have appeared near Ukraine’s Akademik Vernadsky Station! 🇦🇶🇺🇦 The very first egg was spotted on November 2 by expedition doctor Yelyzaveta Pidhaetska. And guess what? For the third year in a row,
Stacja stoi na niewielkiej wyspie Galindez u zachodniego wybrzeża Półwyspu Antarktycznego. Kiedyś zimą otaczała ją ze wszystkich stron morska pokrywa lodowa. W ostatnich latach lód pokrywa jedynie pojedyncze fragmenty, a w 2023 roku w ogóle się nie utworzył. Woda Oceanu Południowego w tym rejonie staje się mniej słona — topnienie lodu rozcieńcza zasolenie. Takie zmiany odnotowano między innymi w ramach międzynarodowego projektu OCEAN:ICE.
🚢 Noosfera is back at Vernadsky! 🇺🇦🇦🇶 On November 12, our ice class vessel reached Ukraine’s Akademik Vernadsky station for the first time this Antarctic season — after battling 6–7 m waves and winds of up to 60 knots in the Drake Passage! 🌊 🐧 After nearly 7 months without
Równolegle zmienia się też życie na lądzie. Wokół stacji wyraźnie rozrastają się mchy, porosty i dwa gatunki roślin kwiatowych. Antarktyda w tym miejscu dosłownie zielenieje. Populacja ciepłolubnych pingwinów Adeli, a dokładniej — pingwinów gentoo, na wyspie wzrosła. W minionym sezonie naliczono ich ponad dziesięć tysięcy. Mniej lodu — łatwiej polować na kryla niemal przez cały rok. Natomiast foki Weddella tracą dotychczasowe miejsca, gdzie rodzą i karmią młode. Potrzebują stabilnej platformy lodowej, której jest coraz mniej.
Te obserwacje to nie jednorazowe zdjęcia, lecz długi szereg pomiarów prowadzony od połowy ubiegłego wieku. Stacja ukraińska jest jedną z niewielu, gdzie szeregi meteorologiczne są tak ciągłe. Właśnie dlatego wyniki wzbudziły zainteresowanie uczestników konferencji. Dyrektor Narodowego Centrum Nauki Antarktycznej Jewhen Dykyj podpisał międzynarodową deklarację „Wsparcie Globalnego Systemu Obserwacji Klimatu”. Dokument ma zapewnić polityczne i finansowe wsparcie dla długoterminowych pomiarów na całym świecie.
Delegacja ukraińska uzupełniła część naukową prostym gestem: poczęstowała uczestników konferencji ukraińską kawą. Towarzyszące temu hasło brzmiało tak: „Gorąca kawa. Chłodna planeta. Przyszłość bez gorzkiego posmaku”. Nauka powinna wyznaczać kierunek decyzji klimatycznych — to przesłanie zabrzmiało jasno i bez zbędnej retoryki.
Półwysep Antarktyczny należy do tych regionów Ziemi, gdzie ocieplenie postępuje szczególnie szybko. Ukraińskie dane dobrze wpisują się w ogólny obraz, który rysują także inne grupy badawcze. Kurczenie się lodu morskiego, odsalanie wód przybrzeżnych, rozszerzanie się pokrywy roślinnej i przekształcanie ekosystemów — to wszystko ogniwa jednego łańcucha. Długie szeregi obserwacji na „Wernadskim” pozwalają dostrzec nie tylko chwilowe wahania, lecz także trwały trend.
Praca ukraińskich polarników trwa. Każdy sezon dodaje nowe punkty na wykresach temperatury, zasolenia, stanu lodu i liczebności zwierząt. Te liczby trafiają potem do międzynarodowych baz i modeli. Właśnie tak, krok po kroku, kształtuje się dokładniejsze rozumienie tego, co dzieje się z klimatem na południowym krańcu planety — i jak może to odbić się na całym pozostałym świecie.

