Những lời đồn đoán trong các hành lang ngoại giao tại Trung Đông hiếm khi tự nhiên mà có, nhất là khi chúng liên quan đến Jerusalem. Thông tin rò rỉ mới nhất do tờ Middle East Eye công bố đã gây chấn động dư luận khi khẳng định Mỹ và Israel đang thảo luận về một kế hoạch nhằm tước bỏ địa vị lịch sử của Jordan là người bảo trợ Núi Đền và nhà thờ Hồi giáo Al-Aqsa. Nhà Trắng đã nhanh chóng bác bỏ và gọi các báo cáo này là "hoàn toàn sai sự thật", nhưng làn sóng lo ngại trong thế giới Ả Rập vẫn không thể bị ngăn lại. Điều gì thực sự ẩn sau kịch bản này và tại sao hiện trạng của thánh địa lại có tầm quan trọng sống còn đối với an ninh toàn cầu đến vậy?
Vai trò bảo trợ của hoàng gia Hashemite đối với các thánh tích Công giáo và Hồi giáo tại Jerusalem đã bắt đầu từ năm 1924. Địa vị này thậm chí đã được chính thức hóa trong hiệp ước hòa bình ký kết giữa Israel và Jordan vào năm 1994. Theo các quy định hiện hành, Hội đồng Waqf của Jordan chịu trách nhiệm quản lý các hoạt động nội bộ của khu phức hợp, trong khi Israel đảm nhiệm công tác an ninh bên ngoài. Những người không theo đạo Hồi được phép vào tham quan, nhưng họ tuyệt đối bị cấm thực hiện các nghi thức cầu nguyện tại đây.
Theo các nguồn tin, dự án được cho là do Đại sứ Mỹ tại Israel Mike Huckabee cùng Jared Kushner thúc đẩy, hướng tới việc biến Al-Aqsa thành một trung tâm du lịch đa tôn giáo mở. Điều này đồng nghĩa với việc người Do Thái sẽ có quyền tiếp cận tương đương và được chính thức cho phép cầu nguyện tập thể. Một mặt, khái niệm "không gian chung cho ba tôn giáo khởi nguồn từ Abraham" nghe có vẻ hài hòa và bao trùm đối với phương Tây. Tuy nhiên, trên thực tế, đối với hai tỷ người Hồi giáo, đây chẳng khác nào một hành động xóa sổ bản sắc Hồi giáo tại một trong những thánh địa linh thiêng nhất thế giới.
Chính quyền Palestine và Jordan đã đưa ra lời cảnh báo rằng bất kỳ sự xâm phạm nào vào hiện trạng của thánh địa cũng sẽ châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng an ninh quy mô lớn. Những kế hoạch như vậy đang bị so sánh với kịch bản từng xảy ra tại hang các Tổ phụ ở Hebron, nơi đã bị chia cắt thành các khu vực riêng biệt cho người Do Thái và người Hồi giáo sau những biến cố thảm khốc vào năm 1994.
Ngay cả khi Nhà Trắng thực sự phủ nhận việc chuẩn bị một văn bản như vậy, thì việc xuất hiện những cuộc thảo luận này cũng đã phản ánh những biến động địa chính trị sâu sắc trong khu vực. Những nỗ lực nhằm thay đổi cơ chế quản lý tôn giáo mà không có sự đồng thuận của các bên chủ chốt có thể không mang lại sự bình ổn, mà trái lại còn trở thành ngòi nổ cho một đợt căng thẳng mới ngoài tầm kiểm soát. Liệu các hoạt động ngoại giao từ bên ngoài có thể viết lại luật chơi hàng thế kỷ tại Jerusalem mà không phá vỡ sự cân bằng mong manh hiện có? Câu hỏi này vẫn còn đang bỏ ngỏ, nhưng có một điều chắc chắn rằng: số phận của Al-Aqsa không phải là vấn đề về du lịch, mà là vấn đề của hòa bình.
