Vào ngày 18 tháng 7, trên toàn thế giới kỷ niệm World Listening Day — Ngày Lắng Nghe Thế Giới.
Thoạt nghe có vẻ lạ. Chúng ta quen với việc ăn mừng âm nhạc.
Nghệ thuật. Sáng tạo. Nhưng riêng biệt là việc lắng nghe?
Và có lẽ, chính ở đây ẩn chứa ý nghĩa chính của ngày này.
Thế giới hiện đại tràn ngập giọng nói, âm nhạc, thông báo và dòng chảy thông tin vô tận. Chúng ta nghe ngày càng nhiều. Nhưng liệu chúng ta có thực sự lắng nghe không?
Một ngày sinh ra từ sự chú tâm
Ngày Lắng Nghe Thế Giới ra đời vào năm 2010 theo sáng kiến của World Listening Project.
Ngày 18 tháng 7 được chọn để kỷ niệm ngày sinh của nhà soạn nhạc và nhà nghiên cứu âm thanh người Canada R. Murray Schafer — người được coi là người sáng lập ra lĩnh vực sinh thái học âm thanh hiện đại.
Vào cuối những năm 1960, ông đã thành lập World Soundscape Project — một sáng kiến nghiên cứu quốc tế nhằm tìm hiểu cảnh quan âm thanh của các thành phố và thiên nhiên.
Schafer đã đưa ra một ý tưởng đáng kinh ngạc. Âm thanh không chỉ đơn thuần là phông nền cho cuộc sống của chúng ta.
Nó là ký ức sống động của không gian. Ông ghi lại tiếng ồn đường phố, tiếng gọi của thiên nhiên, hơi thở của các thành phố và đặt một câu hỏi đơn giản:
Thế giới chúng ta đang sống có âm thanh như thế nào?
Không chỉ là âm nhạc. Mà còn là gió. Rừng. Đại dương. Mưa. Khoảng lặng giữa hai lời nói.
Mỗi âm thanh trở thành một phần của lịch sử một địa điểm. Và mỗi âm thanh có thể kể về nó nhiều hơn những gì chúng ta thấy ban đầu.
Nghe chưa hẳn là lắng nghe
Việc nghe diễn ra tự nhiên. Âm thanh đến tai chúng ta bất kể chúng ta có chú ý đến chúng hay không. Việc lắng nghe bắt đầu sau đó. Vào khoảnh khắc con người chọn cách hiện diện.
Khi họ ngừng chờ đến lượt mình nói. Khi họ cố gắng không trả lời… mà là để hiểu.
Chính sự khác biệt này đã được nhà soạn nhạc người Mỹ Pauline Oliveros, người đã tạo ra phương pháp Deep Listening — “lắng nghe sâu”, khám phá.
Đối với bà, lắng nghe chưa bao giờ chỉ là một kỹ thuật âm nhạc. Đó là một cách để tồn tại trong thế giới.
Lắng nghe không gian. Thiên nhiên. Một người khác. Chính bản thân mình.
Thế giới luôn có âm thanh
Ngày nay, ngày càng có nhiều dự án tập trung không vào việc tạo ra âm nhạc mới, mà vào việc khám phá nghệ thuật lắng nghe.
Một trong số đó là dự án quốc tế Cities and Memory, nơi thu thập âm thanh từ khắp nơi trên thế giới và biến chúng thành không gian của ký ức, sự chú tâm và nhận thức của con người.
Nhân dịp World Listening Day, nghệ sĩ bộ gõ người Scotland nổi tiếng thế giới Evelyn Glennie và người sáng lập dự án Cities and Memory, Stuart Fowkes, đã mời chúng ta suy ngẫm về một câu hỏi đơn giản:
Thực sự lắng nghe có ý nghĩa gì?
Điều đặc biệt biểu tượng là câu hỏi này lại do chính Evelyn Glennie đặt ra.
Gần như mất hoàn toàn thính giác từ khi còn nhỏ, bà đã học cách cảm nhận âm nhạc không chỉ bằng tai mà bằng cả cơ thể — thông qua rung động, chuyển động và không gian — và trở thành một trong những nghệ sĩ bộ gõ xuất sắc nhất thế giới. Cuộc đời bà như một lời nhắc nhở chúng ta: lắng nghe không chỉ đến từ thính giác. Nó đến từ sự hiện diện.
Trong cuộc trò chuyện, Evelyn và Stuart đã gọi ra bốn phẩm chất mà không có chúng, việc lắng nghe thực sự là không thể: sự chú tâm. sự cởi mở. sự kết nối. sự chân thành.
Có lẽ, không chỉ âm nhạc bắt đầu từ những điều này. Mà còn cả sự gặp gỡ với cuộc sống.
Khoảng lặng giữa các âm thanh
Có lẽ vì vậy mà Ngày Lắng Nghe Thế Giới vượt ra ngoài phạm vi âm nhạc.
Nó nhắc nhở chúng ta rằng thế giới không ngừng trò chuyện với chúng ta.
Qua tiếng xào xạc của lá. Qua hơi thở của đại dương. Qua tiếng hót của chim. Qua giọng nói của người thân yêu.
Qua sự im lặng sinh ra giữa các từ ngữ.
Và có lẽ, việc lắng nghe thực sự bắt đầu ngay tại đây.
Không phải từ đôi tai. Mà từ sự chú tâm.
Từ khoảnh khắc chúng ta ngừng vội vàng đưa ra lời giải thích của mình cho thế giới…
và cho phép nó vang lên.
...
Còn nếu, lắng nghe không chỉ là những gì chúng ta làm…
Mà là những gì chúng ta trở thành, khi thực sự nghe thấy? 🤍
